Έφυγε από τη ζωή σήμερα η Στέλλα Μαλλούπα, συγγραφέας και αυθεντική εκφράστρια της κυπριακής παραδοσιακής κουζίνας, αφήνοντας πίσω της ένα σπουδαίο πολιτιστικό αποτύπωμα.
Η Στέλλα Μαλλούπα έγινε γνωστή στο ευρύ κοινό μέσα από το βιβλίο της «Παραδοσιακές Συνταγές του Παππού και της Γιαγιάς» (α’ και β’ τόμος), ένα βιβλίο ζωής που δεν περιορίζεται στην καταγραφή συνταγών, αλλά αποτυπώνει τη φιλοσοφία, τη μνήμη και τον τρόπο ζωής της κυπριακής οικογένειας. Οι δύο τόμοι της αποτελούν πολύτιμη παρακαταθήκη της λαϊκής μας παράδοσης, καθώς μέσα από απλή και κατανοητή γραφή ζωντανεύουν τα υλικά, τα εργαλεία και οι πρακτικές μιας άλλης εποχής.
Παράλληλα, έγινε ιδιαίτερα αγαπητή στο κοινό μέσα από τη συχνή παρουσία της σε πρωινές τηλεοπτικές εκπομπές, όπου παρουσίαζε κυπριακές συνταγές με αυθεντικότητα, απλότητα και λαογραφικές αναφορές, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη διάδοση της παραδοσιακής κουζίνας του τόπου μας.
Για μένα, όμως, η Στέλλα Μαλλούπα δεν ήταν μόνο η γυναίκα που κατέγραψε την κυπριακή κουζίνα. Ήταν η νονά μου. Τη θυμάμαι πάντα στην κουζίνα, με την ποδιά δεμένη στη μέση, να μαγειρεύει χωρίς βιασύνη, σαν να ήξερε ότι τα καλά πράγματα θέλουν χρόνο. Δεν έλεγε πολλά, αλλά κάθε συμβουλή της είχε βάρος. Και κάθε φαγητό της είχε μέσα αγάπη και μαστορκά. Μεγαλώνοντας κατάλαβα πως αυτά που έσωσε δεν ήταν μόνο συνταγές. Ήταν τρόπος ζωής, σεβασμός στο υλικό, υπομονή και μνήμη. Αυτά μας άφησε.
Γεννημένη το 1946 στο κατεχόμενο σήμερα Αργάκι της Μόρφου, μεγάλωσε σε μια οικογένεια βιοπαλαιστών. Ο πατέρας της ήταν πολυτεχνίτης και η μητέρα της μαία, γεγονός που της επέτρεψε από πολύ μικρή ηλικία να έρθει σε επαφή με τις γυναίκες των χωριών και τις παραδοσιακές πρακτικές της καθημερινής ζωής. Μέσα από αυτές τις εμπειρίες γεννήθηκε η βαθιά της αγάπη για τη μαγειρική.
Όπως η ίδια αφηγούνταν, έμαθε να μαγειρεύει από πολύ μικρή ηλικία, σε μια εποχή με λιγοστά υλικά αλλά με περίσσια φροντίδα και εφευρετικότητα. «Όλη της η ζωή», όπως συχνά έλεγε, «εκτυλίχθηκε πάνω από μια κατσαρόλα ή δίπλα σε κάποιον φούρνο, γεμάτο γεύσεις, μυρωδιές και εμπειρίες ζωής».
Σε όλη της τη ζωή ταξίδεψε σχεδόν σε κάθε γωνιά της Κύπρου, από την Πιτσιλιά και τη Μαραθάσα μέχρι τη Μεσαορία, την Τηλλυρία και τα χωριά του Απόστολου Ανδρέα, συνομιλώντας με νοικοκυρές και καταγράφοντας πατροπαράδοτες συνταγές που μεταδίδονταν από γενιά σε γενιά. Γεγονός που θέλησε να συνεχίσει και να εξελίξει μέσα από τα βιβλία της.
Η φιλοσοφία της δε για τη μαγειρική ήταν απλή – χαμηλή φωτιά, υπομονή, φαντασία και σεβασμός στο υλικό, αρχές που εφάρμοζε πάντα.
Η Στέλλα Μαλλούπα δεν υπήρξε απλώς συγγραφέας ή μαγείρισσα. Υπήρξε φορέας μνήμης και μια γυναίκα που συνέβαλε ουσιαστικά στη διατήρηση της κυπριακής πολιτιστικής κληρονομιάς. Η απώλειά της αφήνει ένα κενό, όμως το έργο και η παρακαταθήκη της θα συνεχίσουν να ζουν μέσα από τις κουζίνες, τα τραπέζια και τις μνήμες των ανθρώπων.
Νονά να ξέρεις το παστελάκι σου δεν θα λείψει μόνο σε μας τους δικούς σου ανθρώπους… αλλά ολόκληρης της Κύπρου. Σε ευχαριστούμε για όσα μας δίδαξες με την μαστορκά και την αυθεντικότητα σου.
Της Αγγέλας Κωμοδρόμου
ΦΩΤΟ: instagram / peopleofcyprus
