Μια χώρα της Ευρώπης κατάφερε αυτό που για πολλές μοιάζει ακατόρθωτο. Ο λόγος για τη Σουηδία, η οποία έσπασε ένα ιστορικό όριο στη δημόσια υγεία: μια ολόκληρη χώρα μένει χωρίς καπνιστές.
Πρόκειται για επίσημο δεδομένο που ήδη κυκλοφορεί σε διεθνείς οργανισμούς: μόνο το 3,7% των Σουηδών καπνίζει καθημερινά, σύμφωνα με την έκθεση Vanor och konsekvenser 2025, τη μεγαλύτερη και πιο λεπτομερή εθνική έρευνα για τις συνήθειες νικοτίνης της χώρας.
Ένα ποσοστό τόσο χαμηλό που καμία άλλη χώρα στον κόσμο δεν έχει πλησιάσει. Όμως το εντυπωσιακό δεν είναι μόνο το νούμερο. Είναι το πώς το κατάφεραν και κυρίως, το πώς η υπόλοιπη Ευρώπη κάνει ακριβώς το αντίθετο.
Πώς τα κατάφεραν οι Σουηδοί
Το σουηδικό «κλειδί» δεν ήταν η απαγόρευση της νικοτίνης. Αντιθέτως. Ο πληθυσμός της Σουηδίας καταναλώνει νικοτίνη, αλλά όχι καπνό. Αυτή είναι η θεμελιώδης διάκριση που η Ευρώπη εξακολουθεί να αρνείται να αποδεχτεί.
Στη Σουηδία, το παραδοσιακό τσιγάρο έχει αντικατασταθεί από εναλλακτικές χωρίς καύση: πρώτα το ιστορικό snus, έπειτα τα σακουλάκια νικοτίνης και επίσης προϊόντα ατμίσματος. Η μελέτη επιβεβαιώνει ότι η μαζική μετάβαση σε αυτές τις εναλλακτικές έχει καταρρεύσει το κάπνισμα, όχι όμως την κατανάλωση νικοτίνης ως τέτοια. Και αυτό έχει άμεση συνέπεια.
Τα χαμηλότερα ποσοστά καρκίνου του πνεύμονα και σχετιζόμενης θνησιμότητας από το κάπνισμα σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μείωση που βασίζεται σε βασική φυσική: αν αφαιρέσεις την καύση, αφαιρείς την πηγή της βλάβης.
Η στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πρόβλημα
Ενώ η Σουηδία δείχνει ότι η διάκριση ανάμεσα σε καύση και μη καύση σώζει ζωές, οι Βρυξέλλες προχωρούν στην αναθεώρηση της Οδηγίας για τα Προϊόντα Καπνού (TPD) με μια ακριβώς αντίθετη προσέγγιση: η Ευρωπαϊκή Ένωση θέλει να εξισώσει τα παραδοσιακά τσιγάρα, το άτμισμα, τα σακουλάκια νικοτίνης και τον θερμαινόμενο καπνό. Δηλαδή να τα ρυθμίσει σαν να είναι το ίδιο πράγμα, αντιμετωπίζοντας τη νικοτίνη ως το πρόβλημα και όχι την καύση.
Μια ρυθμιστική στροφή που έρχεται σε αντίθεση με όσα έχουν μάθει στη Σουηδία και που απειλεί να αποθαρρύνει τις λιγότερο επιβλαβείς εναλλακτικές, να επιβραδύνει τα ποσοστά πραγματικής διακοπής του καπνίσματος, να εδραιώσει την αγορά του παραδοσιακού καπνού και να ενισχύσει την παράνομη αγορά, όπως έχει ήδη συμβεί στη Γαλλία. Η Ευρώπη βρίσκεται, κυριολεκτικά, στα πρόθυρα να νομοθετήσει ενάντια στα επιστημονικά δεδομένα.
Νέα Ζηλανδία: το παράδειγμα προς μίμηση
Την ίδια στιγμή, στην άλλη άκρη του κόσμου, η Νέα Ζηλανδία έχει καταφέρει να γίνει η δεύτερη χώρα που πλησιάζει περισσότερο το καθεστώς «χωρίς καπνό», με μόλις 6,8% καθημερινούς καπνιστές. Το μυστικό της; Το ίδιο με της Σουηδίας, αλλά εφαρμοσμένο με πολιτική αποφασιστικότητα: διευκόλυνση της πρόσβασης στο άτμισμα ως πραγματικό εργαλείο διακοπής.
Το Υπουργείο Υγείας της Νέας Ζηλανδίας είναι σαφές: τα ηλεκτρονικά τσιγάρα έχουν αποτελέσει έναν από τους βασικούς παράγοντες της μείωσης του καπνίσματος, ειδικά σε ομάδες όπου οι παραδοσιακές θεραπείες αποτύγχαναν συστηματικά. Η περίπτωση της Νέας Ζηλανδίας, με πολιτικές βασισμένες σε δεδομένα, επίσης λειτουργεί. πηγή: gazzetta.gr
