Η Κύπρος μπαίνει στο φθινόπωρο με ρυθμούς ανάπτυξης που ζηλεύουν οι περισσότερες οικονομίες της ΕΕ, αλλά και με το ίδιο εισαγόμενο πρόβλημα με όλους: ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή ανέβασε την τιμή του πετρελαίου και, μαζί της, την τιμή κάθε προϊόντος που μεταφέρεται με φορτηγό ή πλοίο.
Με την ΕΚΤ να αυξάνει ξανά τα επιτόκια, οι επόμενοι μήνες θα δείξουν πόση από την ανάπτυξη φτάνει τελικά στην τσέπη του νοικοκυριού.
Η αφετηρία είναι ισχυρή. Το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 3,8% το 2025, έναντι 1,5% στην ΕΕ, και οι προβλέψεις Μαΐου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δίνουν στην Κύπρο το προβάδισμα και για το 2026, με 2,3% έναντι 1,1%. Η ψαλίδα όμως κλείνει. Η επιβράδυνση δεν μας προσπερνά.
Ξανά η ενέργεια
Η παλαιότερη δομική αδυναμία της οικονομίας επιστρέφει στο προσκήνιο. Το 2024, οι καθαρές εισαγωγές κάλυπταν το 87,7% των ενεργειακών αναγκών του νησιού, λιγότερο από το περίπου 92% του 2022, αλλά πολύ πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ, που είναι 57,2%. Όταν ακριβαίνει το πετρέλαιο διεθνώς, το βλέπουμε γρήγορα στην αντλία, στο κόστος παραγωγής και στο ράφι του σούπερ-μάρκετ.
Ο εναρμονισμένος πληθωρισμός ήταν 1,5% τον Μάρτιο. Τον Ιούλιο ανήλθε στο 4,4%, έναντι 3,0% στην ΕΕ, και η προκαταρκτική εκτίμηση για τον Αύγουστο έφτασε το 5,2%, έναντι 3,3% στην ευρωζώνη, στην τέταρτη συνεχόμενη μηνιαία άνοδο. Η Κεντρική Τράπεζα αποδίδει την άνοδο στο ακριβότερο πετρέλαιο, λόγω της σύγκρουσης και των περιορισμών στα Στενά του Ορμούζ: τα πετρελαιοειδή στον εθνικό ΔΤΚ ήταν τον Αύγουστο 20,3% ακριβότερα από πέρσι. Από εκεί η πίεση απλώνεται: ακριβότερες μεταφορές και λιπάσματα σπρώχνουν τις τιμές των τροφίμων, ενώ εστιατόρια και καταλύματα ήταν ήδη 12% ακριβότερα τον Ιούλιο στον εναρμονισμένο δείκτη.
Ανεβαίνουν τα επιτόκια
Τέτοιος πληθωρισμός δεν παραμένει για πολύ κυπριακή υπόθεση. Στις 10 Σεπτεμβρίου η ΕΚΤ αύξησε το επιτόκιο καταθέσεων κατά ένα ακόμη τέταρτο της μονάδας, στο 2,50%, στη δεύτερη αύξηση από τον Ιούνιο, και οι αγορές αναμένουν τρίτη μέχρι τον Δεκέμβριο. Τα περισσότερα δάνεια στην Κύπρο τιμολογούνται με βάση το Euribor, οπότε οι δανειολήπτες θα δουν τη διαφορά μέσα σε λίγους μήνες. Η ΑΤΑ θα μεταφέρει στη συνέχεια, τον Ιανουάριο, μέρος του φετινού πληθωρισμού στους μισθούς: ανακούφιση για τους εργαζόμενους, κόστος για τις επιχειρήσεις και κίνδυνος νέου κύματος ανατιμήσεων αν η ενέργεια παραμείνει ακριβή.
Τουρισμός: ανέκαμψε, αλλά στηρίζεται σε μία αγορά
Ο τουρισμός είχε κακή άνοιξη και αξιοπρεπές καλοκαίρι. Οι αφίξεις στο επτάμηνο υποχώρησαν 8%, στα 2,24 εκατ., μετά την άνοδο από 4,04 εκατ. το 2024 σε 4,53 εκατ. το 2025. Η μεγάλη ζημιά έγινε τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, όταν οι αφίξεις έπεσαν γύρω στο 30% με την κλιμάκωση της σύγκρουσης. Τον Ιούλιο η μηνιαία μείωση είχε περιοριστεί στο 1,1%. Οι διανυκτερεύσεις πάντως μειώθηκαν 7,7% στο
εξάμηνο, η μεγαλύτερη πτώση στην ΕΕ, την ώρα που η Μάλτα κέρδιζε 9,9% και η ΕΕ 1,7%. Τα τουριστικά έσοδα υποχώρησαν 11,4% στο εξάμηνο, περίπου €157 εκατ.
Ο αστερίσκος βρίσκεται στη σύνθεση. Ο Ιούλιος κρατήθηκε επειδή οι αφίξεις από το Ισραήλ αυξήθηκαν πάνω από 50% και έφτασαν το ένα πέμπτο του συνόλου, ενώ η Βρετανία και οι περισσότερες ευρωπαϊκές αγορές υποχώρησαν. Το Υφυπουργείο Τουρισμού αναμένει πλέον η χρονιά να κλείσει περίπου 5% κάτω από το 2025, κάτι που κάνει τις νέες αγορές και τη μεγαλύτερη περίοδο πιο επείγουσες.
Εμπόριο: ο κίνδυνος έρχεται από την Ευρώπη, όχι από τις ΗΠΑ
Οι αμερικανικοί δασμοί, με οροφή 15% για τα περισσότερα ευρωπαϊκά αγαθά, επιβαρύνουν τα κυπριακά προϊόντα που καλύπτουν, και οι εισαγωγές των ΗΠΑ από την Κύπρο μειώθηκαν 13% στο επτάμηνο, στα $43 εκατ. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος, όμως, είναι η ασθενέστερη ευρωπαϊκή ζήτηση. Η Επιτροπή προβλέπει αύξηση των ευρωπαϊκών εξαγωγών μόλις 0,9% το 2026, με το καθαρό εμπόριο να αφαιρεί 0,4 ποσοστιαίες μονάδες από την ανάπτυξη. Αυτό σημαίνει λιγότερες παραγγελίες για κυπριακά αγαθά και υπηρεσίες, και λιγότερους Ευρωπαίους που κλείνουν διακοπές.
Πού βρίσκονται οι ευκαιρίες
Ο πιο άμεσος δρόμος ανακούφισης περνά από τον λογαριασμό του ρεύματος. Επτά έργα αποθήκευσης έχουν συμφωνίες χρηματοδότησης μέσω «ΘΑλΕΙΑ». Όταν τεθούν σε εφαρμογή, η ηλιακή παραγωγή του μεσημεριού θα χρησιμοποιείται το βράδυ, όταν σήμερα το νησί καίει ακριβό καύσιμο, μειώνοντας το κόστος παραγωγής και, με τον χρόνο, τους λογαριασμούς. Κινείται ξανά και η ηλεκτρική διασύνδεση με την Ελλάδα (Great Sea Interconnector): η Meridiam απέκτησε τον Αύγουστο τον έλεγχο του έργου, οι βυθομετρήσεις ξεκινούν και η κυβέρνηση καλείται να αποφασίσει για τη συμμετοχή του Δημοσίου, με το καλώδιο και μόνο να υπολογίζεται πάνω από €1,9 δισ. Πιο μακριά, ο «Κρόνος» στοχεύει σε παραγωγή το 2028, με τους σχεδιασμούς να αφορούν την εξαγωγή μέσω Αιγύπτου. Τι σημαίνει αυτό: ότι οι δικοί μας λογαριασμοί θα μειωθούν μόνο με χωριστές συμφωνίες εγχώριας προμήθειας και υποδομές.
Η δεύτερη ευκαιρία φαίνεται ήδη στα στοιχεία για τις αμοιβές. Η τεχνολογία συνεισέφερε άμεσα €5,9 δισ. το 2025, ή 16,2% του ΑΕΠ, από 15,5% το 2024, σύμφωνα με την KPMG. Η απασχόληση στον ευρύτερο τομέα έφτασε τις 48.200, με μέση ετήσια αύξηση 9,7% την περίοδο 2016–2025 και σημαντική συμμετοχή Κυπρίων. Η διαφορά στις αμοιβές είναι εντυπωσιακή: στην επίσημη έρευνα του 2022, η διάμεση ωριαία αμοιβή στον κλάδο «Ενημέρωση και Επικοινωνία» ήταν €15,98, έναντι €8,98 στο σύνολο της οικονομίας. Η επέκταση της Cloud Office είναι το πιο πρόσφατο παράδειγμα εταιρικής παρουσίας, ενώ στην ίδια κατεύθυνση δουλεύουν και τα διπλωματικά ανοίγματα προς Ινδία και Καζακστάν, με επαφές εφικτές φέτος και όφελος κυρίως μεσοπρόθεσμο.
Η τρίτη ευκαιρία είναι ευρωπαϊκά κονδύλια μέσω διαφόρων προγραμμάτων. Το 2026 είναι η τελευταία χρονιά του Ταμείου Ανάκαμψης και, βάσει της αξιολόγησης Ιουλίου, απομένουν περίπου €337 εκατ. μετά την έκτη δόση, υπό τον όρο επίτευξης των οροσήμων. Τα έργα είναι συγκεκριμένα και, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνουν την φάση Β3 του Περιμετρικού Λευκωσίας, €37 εκατ. με ολοκλήρωση το 2028, και ενεργειακές αναβαθμίσεις σχολείων ύψους €20 εκατ. μέχρι το 2027. Η κατασκευή στηρίζει θέσεις εργασίας τώρα, και η εξοικονόμηση σε μεταφορικό και ενεργειακό κόστος έρχεται με την ολοκλήρωση κάθε έργου.
Η Κύπρος έχει κάτι που λείπει από τους περισσότερους εταίρους της στην ΕΕ: περιθώριο να κινηθεί. Το δημόσιο χρέος υποχώρησε στο 54,6% του ΑΕΠ στο τέλος Μαρτίου 2026, έναντι 82,9% στην ΕΕ, και ο προϋπολογισμός είχε πλεόνασμα 2% του ΑΕΠ στο επτάμηνο. Αυτό επιτρέπει στοχευμένη και προσωρινή στήριξη σε όσους πλήττονται περισσότερο από τις τιμές καυσίμων και ρεύματος, χωρίς να ζημιωθούν τα
δημόσια οικονομικά. Το στοίχημα των επόμενων μηνών είναι αν η ανάπτυξη θα μετατραπεί σε χαμηλότερους λογαριασμούς, παραγωγικές επενδύσεις και καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας, ή αν θα την απορροφήσει ο εισαγόμενος πληθωρισμός.
CFA Society Cyprus
Ο CFA Society Cyprus αποτελεί τον κορυφαίο φορέα εκπροσώπησης επαγγελματιών στον τομέα των επενδύσεων, με ηγετική παρουσία, από το 2003, στα χρηματοοικονομικά δρώμενα του τόπου. Είναι μέλος του παγκόσμιου δικτύου CFA Institute και αριθμεί σήμερα περισσότερα από 300 μέλη. Αποστολή του CFA Society Cyprus είναι η προώθηση ηθικών προτύπων και επαγγελματικής αριστείας, συμβάλλοντας ενεργά στη διαμόρφωση ενός σύγχρονου και αξιόπιστου επενδυτικού περιβάλλοντος, σε στενή συνεργασία με τις Εποπτικές Αρχές, το Χρηματιστήριο Αξιών Κύπρου και άλλους επαγγελματικούς οργανισμούς
