Εντοπίστηκαν κλιματιστικά χωρίς πιστοποίηση και πρόχειρες ηλεκτρολογικές συνδέσεις, ενώ η Υπηρεσία ζητά άμεση αποσύνδεση των μη ελεγμένων συσκευών και διερεύνηση ευθυνών.
Σοβαρά ζητήματα ασφάλειας, ελλιπή σχεδιασμό, καθυστερήσεις και προβλήματα στον συντονισμό του έργου εγκατάστασης κλιματιστικών στα δημόσια σχολεία καταγράφει η νέα Ειδική Έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα αποτελέσματα επιτόπιου ελέγχου της 24ης Σεπτεμβρίου. Από τα πέντε σχολεία που επισκέφθηκε η Ελεγκτική και τα οποία το Υπουργείο Παιδείας παρουσίαζε ως σχολεία όπου οι εργασίες είχαν ολοκληρωθεί, στα τέσσερα εξακολουθούσαν να εκκρεμούν βασικές εργασίες.
Κλιματιστικά σε λειτουργία χωρίς πιστοποίηση
Σύμφωνα με την έκθεση, εντοπίστηκαν κλιματιστικά εγκατεστημένα εδώ και σχεδόν δύο χρόνια τα οποία δεν είχαν ακόμη συνδεθεί, ενώ άλλα λειτουργούσαν εκ περιτροπής προκειμένου να αποφεύγεται η υπερφόρτωση.
Καταγράφηκαν επίσης πρόχειρες ηλεκτρολογικές συνδέσεις εκτεθειμένες σε κοινή θέα, καθώς και ηλεκτρικός πίνακας από τον οποίο είχε αφαιρεθεί διάταξη ασφαλείας. Σε άλλη περίπτωση αναφέρθηκε ότι διακόπτης προστασίας ηλεκτρικού πίνακα έπεσε και επαναφέρθηκε επτά φορές μέσα στην ίδια ημέρα. Η Ελεγκτική διευκρινίζει πάντως ότι τα συγκεκριμένα ευρήματα δεν μπορούν να θεωρηθούν αντιπροσωπευτικά του συνόλου των σχολείων.
Η Υπηρεσία διαπιστώνει ότι κλιματιστικά τέθηκαν σε λειτουργία χωρίς να έχει προηγηθεί ο απαιτούμενος έλεγχος και η πιστοποίηση της ηλεκτρικής εγκατάστασης, καθώς και η τελική επιθεώρηση και έγκριση. Εκτιμά ότι η πρακτική αυτή δημιουργεί κινδύνους σοβαρών ατυχημάτων για παιδιά και εκπαιδευτικούς.
Ζητά άμεση αποσύνδεση και διερεύνηση ευθυνών
Η Ελεγκτική Υπηρεσία εισηγείται την άμεση αποσύνδεση και τον τερματισμό λειτουργίας όσων κλιματιστικών βρίσκονται σε σχολεία όπου δεν έχουν ολοκληρωθεί η τελική επιθεώρηση, ο έλεγχος και η πιστοποίηση της ηλεκτρικής εγκατάστασης.
Παράλληλα, ζητά να εξεταστούν τυχόν ευθύνες προσώπων στο Υπουργείο Παιδείας ή και στις Σχολικές Εφορείες που επέτρεψαν τη λειτουργία των συσκευών πριν από την ολοκλήρωση της προβλεπόμενης νόμιμης διαδικασίας.
Από τα 209 σχολεία στα 758 και από το 2026 στο 2028
Η έκθεση καταγράφει επίσης αλλαγές ως προς το εύρος και το χρονοδιάγραμμα του έργου. Αρχικά γινόταν λόγος για εφαρμογή του σχεδίου σε 209 σχολεία, σε τρεις φάσεις, με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2026.
Στη συνέχεια, το Υπουργείο ενημέρωσε την Ελεγκτική ότι το έργο αφορά όλα τα σχολεία παγκύπρια, χωρίς διακριτές φάσεις. Σύμφωνα με την έκθεση, η Υπουργός Παιδείας ανέφερε τελικά ότι το έργο αφορά 758 σχολεία και θα ολοκληρωθεί το 2028.
Η Ελεγκτική σημειώνει ότι από τα στοιχεία που είχε ενώπιόν της δεν προκύπτει πως είχαν καθοριστεί εξαρχής με σαφήνεια το συνολικό αντικείμενο, το χρονοδιάγραμμα και ο τρόπος υλοποίησης.
Μόλις 37% ολοκλήρωση στα 209 σχολεία
Μέχρι τον Ιούλιο του 2026, οι εργασίες είχαν ολοκληρωθεί σε 81 από τις 219 περιπτώσεις που αντιστοιχούν στα 209 σχολεία των τριών φάσεων, ποσοστό 37%. Σε 79 εκκρεμούσαν ηλεκτρολογικές εργασίες, σε 52 βρισκόταν σε εξέλιξη η εγκατάσταση κλιματιστικών, έξι ανέμεναν έλεγχο από την ΑΗΚ και σε μία περίπτωση οι εργασίες δεν είχαν αρχίσει.
Μεγάλες είναι και οι αποκλίσεις ανά επαρχία. Η Λάρνακα εμφανίζει ποσοστό ολοκλήρωσης 86%, το Παραλίμνι-Δερύνεια 43%, η Λεμεσός 40%, η Πάφος 39% και η Λευκωσία μόλις 20%. Η ίδια η Ελεγκτική επισημαίνει ότι τα ποσοστά δεν αποτυπώνουν από μόνα τους τη συνολική προσπάθεια κάθε Σχολικής Εφορείας, καθώς ο αριθμός των σχολείων που εντάχθηκαν στις φάσεις διέφερε.
Σχεδόν €9,82 εκατ. το κόστος μέχρι τον Ιούλιο
Το τρέχον κόστος του έργου μέχρι τον Ιούλιο του 2026 ανερχόταν σε €9.819.430 πλέον ΦΠΑ. Η Ελεγκτική εντόπισε υπερβάσεις της εκτιμώμενης δαπάνης σε αρκετούς διαγωνισμούς, ακόμη και σε υψηλά ποσοστά σε ορισμένες περιπτώσεις, ωστόσο αναφέρει ότι δεν ήταν δυνατό να υπολογιστεί συνολικά το ύψος της υπέρβασης λόγω της διαφορετικής μορφής και χρονικής αναφοράς των στοιχείων που υποβλήθηκαν.
Για τις τρεις πρώτες φάσεις προβλέπονται συνολικά 5.165 κλιματιστικά. Από αυτά, 4.526, δηλαδή το 88%, είναι Midea και 639, ή 12%, Gree. Η Ελεγκτική σημειώνει ότι η συγκέντρωση σε δύο κατασκευαστές χρήζει εξέτασης ως προς τους παράγοντες που οδήγησαν σε αυτό το αποτέλεσμα, διευκρινίζοντας ότι αυτό από μόνο του δεν συνιστά κατ’ ανάγκη περιορισμό του ανταγωνισμού.
Κεντρικός συντονιστής όταν το έργο είχε φτάσει στην τρίτη φάση
Ιδιαίτερα επικριτική είναι η έκθεση και ως προς τον σχεδιασμό. Η υλοποίηση ανατέθηκε στις Σχολικές Εφορείες παρά, όπως αναφέρεται, την περιορισμένη τεχνική στελέχωσή τους, ενώ ο κεντρικός συντονιστικός ρόλος του Υπουργείου ήταν περιορισμένος στα αρχικά στάδια.
Κεντρικός συντονιστής ορίστηκε τον Απρίλιο του 2026, όταν το έργο βρισκόταν ήδη στην τρίτη και τελευταία φάση.
Η Ελεγκτική καταγράφει ακόμη περιορισμένο ανταγωνισμό σε διαγωνισμούς, υπερβάσεις εκτιμώμενων αξιών και κριτήρια συμμετοχής τα οποία χαρακτηρίζει ιδιαίτερα υψηλά και μη αναλογικά προς τις απαιτήσεις του έργου.
«Δεν υπάρχουν περιθώρια για εκπτώσεις»
Στον προλογισμό της έκθεσης, ο Γενικός Ελεγκτής Ανδρέας Παπακωνσταντίνου επισημαίνει ότι ένα τόσο δύσκολο έργο αναπόφευκτα θα αντιμετωπίσει προβλήματα, υπογραμμίζει όμως την ανάγκη σωστού σχεδιασμού, ουσιαστικού συντονισμού και διαφάνειας και ζητά από το Υπουργείο Παιδείας να λάβει άμεσα διορθωτικά μέτρα.
Διαβάστε ολοκληρη την έκθεση ΕΔΩ
