Τι δείχνουν οι έρευνες που παρουσιάστηκαν στο πλαίσιο του 9ου Summit Tobacco Harm Reduction (Εικόνες)
Οι προτεραιότητες στις πολιτικές δημόσιας υγείας αναφορικά με την προστασία των νέων από το κάπνισμα ήταν το θέμα συζήτησης σε διαδικτυακή συζήτηση που έλαβε χώρα στο πλαίσιο του 9ου Summit Tobacco Harm Reduction. Στο επίκεντρο της συζήτησης ήταν δύο μεγάλες και σε βάθος χρόνου έρευνες για τη χρήση προϊόντων καπνού από τους νέους στις ΗΠΑ. Στη συζήτηση συμμετείχαν οι: Ιγνάτιος Οικονομίδης, Καθηγητής Καρδιολογίας της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) και υπεύθυνος του Εργαστήριου Προληπτικής Καρδιολογίας και Υπερηχοκαρδιογραφίας, Ray Niaura, Professor of Social and Behavioral Sciences, School of Global Public Health, New York University, Brad Rodu, Professor Emeritus, School of Medicine, University of Louisville και David T. Sweanor J.D., Chair of the Advisory Board, Centre for Health Law, Policy & Ethics, University of Ottawa.
Οι νέοι απομακρύνονται από το κάπνισμα
Επισημάνθηκε από τους ομιλητές μια εντυπωσιακή αλλαγή στα δημογραφικά στοιχεία που αφορούν το κάπνισμα στις ΗΠΑ και τον Καναδά, που δείχνουν ότι η ηλικιακή ομάδα των νέων 15 έως 19 ετών στη συντριπτική πλειοψηφία δεν καπνίζει, ενώ η επόμενη ηλικιακή ομάδα, με τα άτομα ηλικίας 20-29 ετών, ενώ στο παρελθόν κατέγραφαν από τα υψηλότερα ποσοστά καπνίσματος, πλέον καταγράφουν πολύ χαμηλά ποσοστά. Τα υψηλότερα ποσοστά καπνίσματος πλέον έχουν μετατοπιστεί σε πολύ μεγαλύτερες ηλικίες. Πρόκειται για μια εντυπωσιακή κοινωνική μετάβαση που, όπως τόνισαν οι ομιλητές, λαμβάνει πολύ λιγότερη προσοχή από όση της αξίζει.
Σχολιάστηκαν τα δεδομένα που χρησιμοποιούν τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (Centers for Disease Control and Prevention – CDC) για να εξάγουν κάθε χρόνο τα στατιστικά στοιχεία που αφορούν το κάπνισμα και το άτμισμα. Επισημάνθηκε ότι οι ομοσπονδιακές αρχές δεν παρουσιάζουν συνδυαστικά τις δύο συμπεριφορές (κάπνισμα και άτμισμα), ώστε να φαίνεται η ενδεχόμενη αλληλεπίδρασή τους.
Τις παρουσιάζουν ξεχωριστά, με αποτέλεσμα να δίνεται η εντύπωση ότι το άτμισμα είναι μια εκτός ελέγχου «επιδημία». Εάν δει κάποιος συνδυαστικά τα δύο, θα δει τη σημαντική συνεισφορά του ατμίσματος στη διακοπή του καπνίσματος.
Παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματα δημοσκοπήσεων στις ΗΠΑ (National Health Interview Survey, 2014-2025 και National Youth Tobacco Survey) για το άτμισμα και για τη σχέση του με το κάπνισμα. Στην πρώτη δημοσκόπηση, τα στοιχεία που καταγράφονται δείχνουν ότι όσο αυξάνονται τα άτομα που ατμίζουν, τόσο μειώνονται τα άτομα που καπνίζουν, αλλά και οι λεγόμενοι «διπλοί χρήστες», δηλαδή άτομα που κάνουν παράλληλη χρήση ατμίσματος και τσιγάρων. Στα στοιχεία καταγράφεται και ένα αξιοσημείωτο και διαρκώς αυξανόμενο ποσοστό ατμιστών που σήμερα δηλώνουν πρώην καπνιστές. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι διέκοψαν το κάπνισμα μέσω του ατμίσματος, αλλά είναι σίγουρα ενδεικτικό ότι το άτμισμα έπαιξε ρόλο στην απόφαση διακοπής.
Στις ηλικίες 18 έως 20 ετών, από το 2014 που η NHIS άρχισε να συλλέγει στοιχεία για το άτμισμα, καταγράφεται το εξής: Μετά την έναρξη του ατμίσματος, το κάπνισμα μειώθηκε κατακόρυφα στην ηλικιακή αυτή ομάδα. Επίσης, είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι, ενώ στην πρώτη φάση της εμφάνισης του ατμίσματος υπήρχε ένα ποσοστό «διπλών χρηστών», το ποσοστό αυτό μειώνεται σημαντικά χρόνο με τον χρόνο, φθάνοντας το 2024 και 2025 σε ποσοστά κάτω από το 1%.
Η χρήση καπνικών προϊόντων στους φοιτητές
Στο πλαίσιο της έρευνας National Health Interview Survey, παρουσιάστηκαν στατιστικά στοιχεία έτους 2025 για τη χρήση διαφορετικών ειδών καπνικών προϊόντων από φοιτητές. Η χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου βρίσκεται στην κορυφή της λίστα προτιμήσεων, ενώ ακολουθούν τα nicotine pouches και τα συμβατικά τσιγάρα. Μικρότερο ποσοστό καταλαμβάνουν τα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού και το snus, ενώ πολύ χαμηλά στη λίστα βρίσκονται τα στριφτά τσιγάρα και ο καπνός πίπας.
Στην έρευνα NYTS, που καλύπτει την περίοδο από το 2011 έως το 2025, φαίνεται ότι ενώ πριν το 2011 τα ποσοστά καπνίσματος ήταν πολύ υψηλά, καθώς οι μαθητές λυκείου άρχισαν να ατμίζουν, τα ποσοστά καπνίσματος μειώθηκαν κάθετα και σήμερα είναι μόλις ορατά στατιστικά. Επίσης, καταγράφεται μια αύξηση στο άτμισμα που κορυφώθηκε το 2019, αλλά πλέον υπάρχει συνεχής μείωση τα τελευταία έξι χρόνια.
Ο κίνδυνος μετατοπίζεται στα άτομα ηλικίας άνω των 35 ετών
Ιδιαιτέρως ενδιαφέροντα είναι τα στατιστικά στοιχεία που παρουσιάστηκαν και που αφορούν τα άτομα μεγαλύτερων ηλικιών που καπνίζουν. Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία της National Health Interview Survey για το 2025, ενώ στην ηλικιακή κατηγορία 18-20 ετών το κάπνισμα βρίσκεται κάτω από το 1%, το ποσοστό αυξάνεται στο 2,6 στις ηλικίες 21-24 ετών, 4,9% στις ηλικίες 25-34 ετών, 8,7% στις ηλικίες 35-44 ετών, 10,8% στις ηλικίες 45-54 ετών, φθάνοντας το 11,4% στις ηλικίες 55-64 ετών. Στη συνέχεια τα ποσοστά μειώνονται, χωρίς ωστόσο σε καμία περίπτωση να φθάνουν τα χαμηλά ποσοστά των νέων, παρότι σε προχωρημένη ηλικία θα ήταν αναμενόμενο και εν πολλοίς επιβαλλόμενο τα άτομα να διακόπτουν το κάπνισμα για λόγους υγείας.
Στην ηλικιακή κατηγορία 75-84 ετών το κάπνισμα εμφανίζεται σε ποσοστό 6,2%, ενώ ακόμα και τα άτομα άνω των 85 ετών συνεχίζουν να καπνίζουν, έστω και σε πολύ μικρότερο ποσοστό (1,2%). Οι ομιλητές επεσήμαναν αυτά τα στατιστικά ευρήματα, τονίζοντας ότι θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στους ηλικιωμένους καπνιστές, καθώς κινδυνεύουν από σειρά νοσημάτων που συνδέονται με το κάπνισμα, χωρίς φυσικά να χαθεί η εστίαση στους νέους, που θα πρέπει να μείνουν μακριά από την βλαβερή συνήθεια του καπνίσματος.
Αναζητούνται ρυθμίσεις που να έχουν αποτέλεσμα
Οι ομιλητές σχολίασαν στη συνέχεια τις διαφορετικές απόπειρες ρυθμίσεων με στόχο τη μείωση του καπνίσματος στον γενικό πληθυσμό , αλλά και ειδικότερα στους νέους. Παρουσιάστηκαν μέτρα όπως η αύξηση στις τιμές των τσιγάρων, η αύξηση της φορολογίας των καπνικών προϊόντων, οι απαγορεύσεις και οι περιορισμοί που έχουν τεθεί αναφορικά με τις γεύσεις των καπνικών προϊόντων, οι παρεμβάσεις σε σχολεία και πανεπιστήμια, καθώς και οι νομοθετικές πρωτοβουλίες που θέτουν ηλικιακούς φραγμούς στην αγορά τσιγάρων και άλλων καπνικών προϊόντων από τους νέους.
Τα μέτρα αυτά σχολιάστηκαν τόσο αναφορικά με την επιστημονική τους τεκμηρίωση όσο και αναφορικά με το αποτέλεσμα που είχαν και οι ομιλητές έθεσαν υπό αμφισβήτηση τόσο την τεκμηρίωση όσο και το αποτέλεσμά τους. Ειδικά στους νέους, τονίστηκε ότι η πολιτική απαγορεύσεων και φόβου δεν παράγει τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα και πολλές φορές ωθεί προς την αντίθετη κατεύθυνση. Αποτελεσματικότερη θεωρείται η σαφής ενημέρωση για τους κινδύνους, και η επιστημονική τεκμηρίωση, που όμως να είναι κατανοητή στους νέους. Επίσης, δεν θα πρέπει να παρουσιάζονται όλα τα προϊόντα νικοτίνης με το ίδιο προφίλ κινδύνου, γιατί αυτό αφενός δεν είναι αληθές και αφετέρου πυροδοτεί αντιδράσεις.
Οι ομιλητές επεσήμαναν ότι τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια μεταβολή των προτύπων ζωής των νέων, με κυρίαρχο τον ρόλο των κοινωνικών δικτύων, με πρότυπα που αφορούν την ομορφιά, την έμφαση στην θετική εικόνα του σώματος, την άσκηση και την βελτίωση της ποιότητας ζωής. Οι επικοινωνιακές στρατηγικές για τη μείωση του καπνίσματος στους νέους, θα πρέπει να εναρμονίζονται με τις συνήθειες τους και να αξιοποιήσουν σε μεγαλύτερο βαθμό τα κοινωνικά δίκτυα, για να περάσουν αποτελεσματικά τα μηνύματα στους νέους.
Πηγή: parapolitika.gr
