Η Ολγκίν προετοιμάζει τη συνάντηση Χριστοδουλίδη και Ερχιουρμάν στις 9 Νοεμβρίου. Η επίσκεψη Φιντάν στα κατεχόμενα, οι διαφωνίες για τα νέα σημεία διέλευσης και τα μηνύματα της Κομισιόν προς την Τουρκία.
Σε εντατικούς διπλωματικούς ρυθμούς κινείται το Κυπριακό, με τις προσπάθειες να επικεντρώνονται στην επίτευξη προόδου που θα ανοίξει τον δρόμο για νέα άτυπη διευρυμένη διάσκεψη, πριν από τη λήξη της θητείας του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, στις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Καθοριστικός σταθμός θεωρείται η τριμερής συνάντηση της ερχόμενης Δευτέρας, 9 Νοεμβρίου, μεταξύ του Προέδρου της Δημοκρατίας, Νίκου Χριστοδουλίδη, του Τουρκοκύπριου ηγέτη, Τουφάν Ερχιουρμάν, και της προσωπικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα, Μαρία Άνχελα Ολγκίν.
Η Κολομβιανή διπλωμάτης βρίσκεται στην Κύπρο από τις 29 Οκτωβρίου και έχει ήδη πραγματοποιήσει δύο χωριστές συναντήσεις με καθέναν από τους δύο ηγέτες, επιχειρώντας να γεφυρώσει τις διαφορές και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για τα επόμενα βήματα.
Στο επίκεντρο των επαφών βρίσκονται τρεις βασικές εκκρεμότητες που είχε αναδείξει ο Αντόνιο Γκουτέρες κατά την επίσκεψή του στην Κύπρο τον περασμένο Ιούλιο: η επίτευξη συμφωνίας σε Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ), η μεθοδολογία των συνομιλιών και η ουσιαστική προετοιμασία της διαδικασίας για το Κυπριακό.
Αγκάθι η διάνοιξη νέων οδοφραγμάτων
Στο κεφάλαιο των ΜΟΕ, το μεγαλύτερο εμπόδιο παραμένει η διάνοιξη νέων σημείων διέλευσης, παρά τις πολύμηνες διαβουλεύσεις και τις προσπάθειες των Ηνωμένων Εθνών για εξεύρεση κοινά αποδεκτής λύσης.
Η ελληνοκυπριακή πλευρά έχει θέσει στο τραπέζι τη διάνοιξη σημείων διέλευσης στα Κόκκινα και στη διαδρομή Αθηένου-Αγλαντζιάς μέσω Πυροΐου.
Ωστόσο, ο Τουφάν Ερχιουρμάν, με δηλώσεις του ενόψει της τριμερούς, απέκλεισε από την τρέχουσα συζήτηση το ενδεχόμενο διάνοιξης οδοφράγματος στα Κόκκινα.
Όπως υποστήριξε, στους χάρτες που παρουσιάστηκαν στη Νέα Υόρκη περιλαμβάνονται τέσσερις επιλογές: η Λουρουτζίνα, το Πυρόι, η Αγλαντζιά και η Μια Μηλιά.
Η συγκεκριμένη προσέγγιση επαναφέρει τη διαφωνία γύρω από τον τρόπο με τον οποίο προσμετράται η διαδρομή Αθηένου-Αγλαντζιάς μέσω Πυροΐου. Η τουρκοκυπριακή πλευρά παρουσιάζει το συγκεκριμένο εγχείρημα ως δύο χωριστά σημεία διέλευσης, ενώ η ελληνοκυπριακή πλευρά το αντιμετωπίζει ως μία ενιαία οδική σύνδεση.
Ανάλογη θέση είχε διατυπώσει στο παρελθόν και ο πρώην Τουρκοκύπριος ηγέτης, Ερσίν Τατάρ.
Υπενθυμίζεται ότι ο Αντόνιο Γκουτέρες είχε καταθέσει τον περασμένο Ιούλιο διαμεσολαβητική πρόταση για ταυτόχρονη διάνοιξη δύο σημείων διέλευσης, στη Μια Μηλιά και στη διαδρομή που θα συνδέει την Αθηένου με την Αγλαντζιά μέσω Πυροΐου.
Η πρόταση αυτή επανέρχεται στο προσκήνιο, καθώς τα Ηνωμένα Έθνη επιδιώκουν συγκεκριμένη πρόοδο πριν από τη συνάντηση της 9ης Νοεμβρίου.
Η επίσκεψη Φιντάν και ο ρόλος της Άγκυρας
Σημαντική παράμετρος των εξελίξεων αποτελεί η προγραμματισμένη επίσκεψη του Τούρκου Υπουργού Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, στα κατεχόμενα την Παρασκευή, 6 Νοεμβρίου, λίγες ημέρες πριν από την τριμερή συνάντηση.
Πρόκειται για την πρώτη επίσκεψή του μετά την ανάδειξη του Τουφάν Ερχιουρμάν στην ηγεσία της τουρκοκυπριακής κοινότητας, με τις επαφές του να αναμένεται να αποσαφηνίσουν τις θέσεις της Άγκυρας για τη συνέχεια της διαδικασίας.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές που επικαλείται ο REPORTER, ο χρόνος πραγματοποίησης της επίσκεψης συνδέεται με την επιθυμία της Τουρκίας να διαδραματίσει ενεργότερο ρόλο στις επικείμενες εξελίξεις.
Οι ίδιες πηγές εκτιμούν ότι η Άγκυρα επιδιώκει να καθορίσει τη στάση της κυρίως σε ζητήματα που υπερβαίνουν τις αρμοδιότητες της τουρκοκυπριακής ηγεσίας και αφορούν τις διεθνείς πτυχές του Κυπριακού.
Η ενεργότερη εμπλοκή της Τουρκίας αποτελεί, πάντως, επιδίωξη και της ελληνοκυπριακής πλευράς, ιδιαίτερα σε θέματα για τα οποία οι αποφάσεις εξαρτώνται από την Άγκυρα.
Οι εξηγήσεις Ολγκίν για τη συνάντηση με τον Τούρκο «πρέσβη»
Στο μεταξύ, αντιδράσεις προκάλεσε η συνάντηση της Μαρίας Άνχελα Ολγκίν με τον εκπρόσωπο της Τουρκίας στα κατεχόμενα, λόγω των ζητημάτων αναγνώρισης που εγείρονται σε σχέση με το αποσχιστικό καθεστώς.
Η συνάντηση προκάλεσε ερωτήματα ως προς τη συμβατότητά της με το πλαίσιο μη αναγνώρισης που καθορίζουν τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, περιλαμβανομένου του ψηφίσματος 550.
Η προσωπική απεσταλμένη του Αντόνιο Γκουτέρες εξήγησε ότι η επαφή πραγματοποιήθηκε προκειμένου να παραλάβει μήνυμα από την Άγκυρα.
Όπως ανέφερε, είχε ενημερωθεί από τον Αναπληρωτή Υπουργό Εξωτερικών της Τουρκίας, Μεχμέτ Κεμάλ Μποζάι, ότι της είχε αποσταλεί μήνυμα μέσω του Τούρκου εκπροσώπου στα κατεχόμενα.
Η ίδια σημείωσε ότι είχε ενημερώσει σχετικά και τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη.
Η εξέλιξη αυτή προστίθεται στις ενδείξεις αυξημένου ενδιαφέροντος της Άγκυρας για τη διαδικασία που βρίσκεται σε εξέλιξη, ενόψει των αποφάσεων για τα επόμενα βήματα.
Αυστηρές επισημάνσεις της Κομισιόν προς την Τουρκία
Παράλληλα με τις διπλωματικές διεργασίες, νέα δεδομένα δημιουργεί η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Τουρκία, η οποία δημοσιοποιήθηκε στο πλαίσιο της διαδικασίας διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στην έκθεση επισημαίνεται ότι η Άγκυρα εξακολουθεί να αρνείται την αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας, ενώ επανειλημμένα έχει εκφράσει υποστήριξη στη λύση δύο κρατών, θέση που αντίκειται στα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει την ανάγκη η Τουρκία να επαναβεβαιώσει τη δέσμευσή της στη διαδικασία επίλυσης του Κυπριακού, καλώντας παράλληλα σε αποφυγή μονομερών ενεργειών που εντείνουν τις εντάσεις και δυσχεραίνουν την επανέναρξη των συνομιλιών.
Η Επίτροπος Διεύρυνσης, Μάρτα Κος, επανέλαβε τη σημασία που αποδίδει η Ευρωπαϊκή Ένωση στην επανέναρξη και την πρόοδο των διαπραγματεύσεων.
Τα επόμενα βήματα
Με την επίσκεψη Φιντάν να προηγείται της τριμερούς συνάντησης, το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στις θέσεις που θα διατυπωθούν από τις δύο πλευρές και στο κατά πόσο μπορεί να επιτευχθεί σύγκλιση, κυρίως στο ζήτημα των σημείων διέλευσης.
Η συνάντηση της 9ης Νοεμβρίου αναμένεται να αποτελέσει σημαντικό σταθμό για την αξιολόγηση των περιθωρίων προόδου, με τα Ηνωμένα Έθνη να επιδιώκουν τη δημιουργία των προϋποθέσεων για νέα διευρυμένη διάσκεψη πριν από το τέλος του έτους.
