Η συνδρομή στο γυμναστήριο είναι πληρωμένη, τα αθλητικά παπούτσια περιμένουν στην είσοδο και οι λόγοι για να ξεκινήσουμε άσκηση είναι περισσότεροι από ποτέ. Κι όμως, πάλι δεν πήγαμε. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει με τα υγιεινά τρόφιμα που αγοράζουμε με τις καλύτερες προθέσεις, για να μείνουν τελικά στο ψυγείο… Πώς γίνεται να θέλουμε τόσο πολύ ένα αποτέλεσμα και να αποφεύγουμε τελικά όσα θα μας βοηθήσουν να το πετύχουμε;
Η Κέιτλιν Γούλεϊ, καθηγήτρια Διοίκησης στο Πανεπιστήμιο του Κορνέλ, μελετά ακριβώς αυτή την απόσταση. Όπως εξηγεί στο newmoney, αυτό που μας παρακινεί να θέσουμε έναν στόχο δεν είναι απαραίτητα εκείνο που θα μας κάνει να τον τηρήσουμε. Μπορεί να θεωρούμε πολύ σημαντική τη βελτίωση της υγείας μας, αλλά το πόσο μας αρέσει η ίδια η άσκηση προβλέπει καλύτερα αν θα συνεχίσουμε να γυμναζόμαστε.
«Ακόμη κι αν η βελτίωση της υγείας μου είναι εξαιρετικά σημαντική για μένα, το να βρω ένα πρόγραμμα άσκησης που μου αρέσει πολύ μπορεί να με βοηθήσει περισσότερο να πάω στο γυμναστήριο από το να υπενθυμίζω απλώς στον εαυτό μου πόσο σημαντική είναι η υγεία μου», λέει. Η εξήγησή της είναι απλή: αυτό που νιώθουμε την ώρα της προσπάθειας επηρεάζει το αν θα συνεχίσουμε. Όταν αποφασίζουμε αν θα πάμε στο γυμναστήριο, μετράει πολύ το πόσο μας αρέσει η ίδια η προπόνηση.
«Η πληρωμένη συνδρομή δίνει ένα κίνητρο, αλλά δεν κάνει την προπόνηση πιο ευχάριστη», εξηγεί η καθηγήτρια Κέιτλιν Γούλεϊ.
Η παρατήρηση αυτή βοηθά να καταλάβουμε και γιατί μια πληρωμένη συνδρομή δεν μας σηκώνει πάντα από τον καναπέ. Η ίδια επισημαίνει: «Το να πληρώσετε μια συνδρομή στο γυμναστήριο μπορεί να σας δώσει έναν επιπλέον λόγο να πάτε, αλλά δεν κάνει την προπόνηση πιο ευχάριστη».
Στη μελέτη «Adherence to Personal Resolutions Across Time, Culture, and Goal Domains», που δημοσιεύθηκε στο Psychological Science, η Γούλεϊ και οι συνάδελφοί της Laura M. Giurge και Ayelet Fishbach εξέτασαν την τήρηση προσωπικών στόχων μέσα από τέσσερις έρευνες. Σε αυτές περιλαμβάνονταν παρακολούθηση ενηλίκων στις ΗΠΑ επί έναν χρόνο, έρευνα στην Κίνα και καταγραφή βημάτων επί δύο εβδομάδες. Τα ευρήματα ανέδειξαν τη σημασία της ευχαρίστησης και του ενδιαφέροντος που προσφέρει η ίδια η προσπάθεια.
Στην πράξη, η συμβουλή της είναι να βάζουμε στόχους με βάση όσα έχουν αξία για εμάς και να αναζητούμε τρόπους να τους επιδιώκουμε που μας ευχαριστούν. Για την ίδια, αυτό αρχίζει ακόμη και από τις συνταγές που διαλέγει: «Ξέρω ότι το να γεμίσω το ψυγείο μου με υγιεινά τρόφιμα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα τα φάω!». Γι’ αυτό επιλέγει φαγητά που είναι και υγιεινά και νόστιμα.
Γιατί πληρώνουμε συνδρομή στο γυμναστήριο αλλά τελικά δεν πατάμε ποτέ; Η επιστήμη εξηγεί τον λόγο.
Το ίδιο ισχύει για τον πρώτο ενθουσιασμό, όταν ξεκινάμε ένα καινούργιο πρόγραμμα: μπορούμε να τον αξιοποιήσουμε για να δοκιμάσουμε τι μας ταιριάζει, μια διαφορετική δραστηριότητα, άσκηση με παρέα ή μουσική. Έτσι, όταν η διάθεση της νέας αρχής υποχωρήσει, θα έχουμε έναν λόγο να συνεχίσουμε που θα υπάρχει μέσα στην ίδια τη δραστηριότητα. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, η Γούλεϊ εξηγεί τι έδειξαν οι έρευνές της και πώς μπορούμε να κάνουμε πιο ευχάριστη μια προσπάθεια που αξίζει για εμάς.
Γιατί το να απολαμβάνουμε την προσπάθεια για έναν στόχο μπορεί να έχει μεγαλύτερη σημασία για την επιμονή μας από το να πιστεύουμε ότι το τελικό αποτέλεσμα είναι σημαντικό;
Θα μπορούσαμε να περιμένουμε ότι αυτό που παρακινεί τους ανθρώπους να θέσουν έναν στόχο είναι και αυτό που τους παρακινεί να τον τηρήσουν. Για παράδειγμα, αν βάλω στόχο να γυμνάζομαι τρεις φορές την εβδομάδα επειδή η βελτίωση της υγείας μου είναι σημαντική για μένα, θα μπορούσαμε να προβλέψουμε ότι όσο σημαντικότερος είναι για μένα αυτός ο στόχος, τόσο περισσότερο θα ασκούμαι. Δεν είναι όμως αυτό που διαπιστώνουμε. Αντίθετα, διαπιστώνουμε ότι το πόσο απολαμβάνουν οι άνθρωποι την άσκηση (κάτι που έχει μικρότερη βαρύτητα όταν αρχικά θέτουν έναν στόχο) προβλέπει καλύτερα αν τελικά θα συνεχίσουν να ασκούνται. Επομένως, ακόμη κι αν η βελτίωση της υγείας μου είναι εξαιρετικά σημαντική για μένα, το να βρω ένα πρόγραμμα άσκησης που μου αρέσει πολύ μπορεί να με βοηθήσει περισσότερο να πάω στο γυμναστήριο από το να υπενθυμίζω απλώς στον εαυτό μου πόσο σημαντική είναι η υγεία μου.
Γιατί έχει τόση σημασία η ευχαρίστηση;
Επειδή είναι αυτό που πραγματικά βιώνουμε εκείνη τη στιγμή. Τη στιγμή που αποφασίζετε να πάτε στο γυμναστήριο, έχει μεγάλη σημασία να έχετε μια καλή εμπειρία. Αυτό το εύρημα προέρχεται από μια παλαιότερη εργασία μας, των Woolley και Fishbach το 2015, στην οποία διαπιστώσαμε ότι οι άνθρωποι υποτιμούν το πόσο σημαντικά είναι τα εσωτερικά κίνητρα, όπως η ευχαρίστηση, για την παρακίνησή τους όταν συμμετέχουν στην πράξη σε μια δραστηριότητα.
Το κίνητρο που υποτιμάμε: Αν δεν σου αρέσει πραγματικά το πρόγραμμα γυμναστικής, δύσκολα θα παραμείνεις πιστός στους στόχους σου.
Πολλοί πληρώνουν μια συνδρομή στο γυμναστήριο ελπίζοντας ότι η οικονομική δέσμευση θα τους παρακινήσει να πηγαίνουν. Πώς μπορούν τα ευρήματά σας να εξηγήσουν γιατί αυτή η στρατηγική μπορεί να μην αποδίδει;
Ο περιορισμός της προπληρωμής είναι ότι δεν αλλάζει απαραίτητα το πόσο απολαμβάνετε την ίδια τη δραστηριότητα. Το να πληρώσετε μια συνδρομή στο γυμναστήριο μπορεί να σας δώσει έναν επιπλέον λόγο να πάτε, αλλά δεν κάνει την προπόνηση πιο ευχάριστη. Η έρευνά μας υποδηλώνει ότι, ακόμη κι όταν οι άνθρωποι έχουν ισχυρούς λόγους να επιδιώξουν έναν στόχο (είναι σημαντικός για αυτούς, θα αλλάξει τη ζωή τους), μπορεί να δυσκολεύονται να επιμείνουν αν δεν απολαμβάνουν τη διαδικασία. Επομένως, αντί να βασίζεστε αποκλειστικά σε μια οικονομική δέσμευση για να παρακινηθείτε, ίσως είναι πιο αποτελεσματικό να βρείτε ένα είδος άσκησης που πραγματικά σας αρέσει.
Πώς μπορεί κάποιος να κάνει μια δραστηριότητα πιο ευχάριστη, χωρίς να χάσει τον στόχο;
Η συμβουλή μου είναι να θέτετε στόχους με βάση όσα είναι σημαντικά για εσάς, αλλά να συνυπολογίζετε την ευχαρίστηση όταν αποφασίζετε πώς θα τους επιδιώξετε. Για παράδειγμα, αν ο στόχος σας είναι να τρέφεστε πιο υγιεινά, επιλέξτε υγιεινά τρόφιμα που πραγματικά σας αρέσει να τρώτε. Ξέρω ότι το να γεμίσω το ψυγείο μου με υγιεινά τρόφιμα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα τα φάω! Γι’ αυτό προσπαθώ να επιλέγω συνταγές που είναι και υγιεινές και νόστιμες. Έτσι είναι πολύ ευκολότερο να παραμείνω συνεπής στον στόχο μου.
Η βελτίωση της υγείας είναι σημαντική, αλλά η χαρά της άσκησης είναι αυτή που φέρνει το αποτέλεσμα.
Μια άλλη στρατηγική είναι να εστιάσετε στις ευχάριστες πλευρές μιας δραστηριότητας αφού την επιλέξετε. Στην εργασία μας «Adherence to Personal Resolutions», ζητήσαμε από τους συμμετέχοντες να χρησιμοποιήσουν το Yuka, μια εφαρμογή που σας επιτρέπει να σαρώνετε προϊόντα τροφίμων για να δείτε πόσο υγιεινά είναι. Ζητήσαμε από τους μισούς συμμετέχοντες να εστιάσουν στο πόσο χρήσιμη ήταν η εφαρμογή, ενώ οι υπόλοιποι εστίασαν στο πώς η χρήση της έμοιαζε με παιχνίδι. Όσοι εστίασαν στις διασκεδαστικές πλευρές σάρωσαν περισσότερα προϊόντα. Η ίδια η δραστηριότητα παρέμεινε η ίδια, αλλά η μετατόπιση της προσοχής σε όσα την κάνουν ευχάριστη αύξησε την ενασχόληση των συμμετεχόντων με αυτήν.
Πώς μπορούμε να ξεχωρίσουμε τον αρχικό ενθουσιασμό μιας νέας αρχής από την ευχαρίστηση που μας βοηθά να επιμένουμε επί μήνες;
Οι άνθρωποι μπορεί να νιώσουν μια έξαρση παρακίνησης όταν ξεκινούν κάτι καινούργιο. Αυτό θα μπορούσε να συνδέεται εν μέρει με το «φαινόμενο της νέας αρχής», κατά το οποίο ένα νέο ξεκίνημα μπορεί να παρακινήσει τους ανθρώπους να θέσουν στόχους. Όμως αυτός ο αρχικός ενθουσιασμός δεν είναι απαραίτητα εκείνο που τους κάνει να συνεχίζουν με την πάροδο του χρόνου. Ο ενθουσιασμός για την έναρξη ενός νέου προγράμματος άσκησης, για παράδειγμα, διαφέρει από το να απολαμβάνει κανείς πραγματικά τις προπονήσεις.
Η συμβουλή μου είναι να αξιοποιήσετε αυτή την αρχική παρακίνηση για να πειραματιστείτε με διαφορετικούς τρόπους επιδίωξης του στόχου σας. Βρείτε δραστηριότητες που πραγματικά σας αρέσουν ή τρόπους να κάνετε αυτές τις δραστηριότητες πιο ευχάριστες, κάντε τις με έναν φίλο, ακούστε μουσική κ.λπ. Έτσι, όταν ο αρχικός ενθουσιασμός υποχωρήσει, η ίδια η δραστηριότητα θα εξακολουθεί να σας προσφέρει κάτι που σας ικανοποιεί.
Ορισμένες δραστηριότητες που αξίζουν τον κόπο είναι δύσκολες ή δυσάρεστες, ιδιαίτερα στην αρχή. Υποδεικνύουν τα ευρήματά σας τρόπους για να επιμείνει κάποιος σε αυτή τη φάση; Και πώς μπορεί να αποφασίσει αν πρέπει να αλλάξει προσέγγιση ή να επανεξετάσει τον ίδιο τον στόχο;
Για μια δύσκολη ή δυσάρεστη δραστηριότητα, θα εξέταζα αν υπάρχει τρόπος να επιδιώξω τον στόχο με διαφορετικά μέσα, για παράδειγμα με κάτι πιο ευχάριστο. Αν δεν είναι δυνατόν να αλλάξει η προσέγγιση, έχω κάνει έρευνα για την «αποδοχή της δυσφορίας»: αντί να βλέπετε τη δυσφορία ως λόγο για να εγκαταλείψετε, να τη βλέπετε ως ένδειξη ότι η επιδίωξη του στόχου αποδίδει. πηγή: newmoney.gr
