Καρδιαγγειακά νοσήματα, άνοια και κατάθλιψη βρέθηκαν στο επίκεντρο μιας νέας μελέτης για τα μεγάλα διαστήματα χωρίς φαγητό. Τι πρέπει να γνωρίζουν οι άνω των 60
Η πολύωρη αποχή από το φαγητό έχει συνδεθεί, τα τελευταία χρόνια, με οφέλη για το βάρος και τον μεταβολισμό. Νέα δεδομένα, όμως, δείχνουν ότι η επίδραση αυτής της πρακτικής ενδέχεται να αλλάζει όσο μεγαλώνουμε και ότι, όσα ισχύουν για τους νεότερους, δεν είναι απαραίτητα εξίσου ασφαλή για τους μεγαλύτερους σε ηλικία ανθρώπους. Μελέτη σε σχεδόν 3.000 άτομα, ηλικίας 60 ετών και άνω στη Σουηδία, διαπίστωσε ότι όσοι συνήθιζαν να μένουν τις περισσότερες ώρες της ημέρας χωρίς φαγητό εμφάνιζαν ταχύτερη συσσώρευση χρόνιων νοσημάτων σε σύγκριση με εκείνους που έτρωγαν πιο τακτικά γεύματα. Η συσχέτιση ήταν ιδιαίτερα εμφανής στους συμμετέχοντες ηλικίας 78 ετών και άνω.
Τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν ότι η νηστεία προκαλεί ασθένειες, ούτε υποδηλώνουν ότι όλοι οι ηλικιωμένοι πρέπει να αποφεύγουν αυτή τη διατροφική τακτική. Θέτουν, ωστόσο, ένα σημαντικό ερώτημα: Κατά πόσο οι συστάσεις για τη διαλειμματική νηστεία, που βασίζονται κυρίως σε μελέτες με νεότερους συμμετέχοντες, μπορούν να εφαρμοστούν στις μεγαλύτερες ηλικίες;
Τι έδειξε η μελέτη
Οι ερευνητές του Karolinska Institutet ανέλυσαν στοιχεία από 2.981 ενήλικες, ηλικίας 60 ετών και άνω, οι οποίοι συμμετείχαν σε μακροχρόνια σουηδική μελέτη για τη γήρανση. Κατά την έναρξη της παρακολούθησης, μεταξύ 2001 και 2004, η μέση ηλικία τους ήταν τα 74 έτη.
Αυτό είναι το μυστικό για να χάσουμε λίπος, αλλά και να διατηρήσουμε τους μυς
Οι συμμετέχοντες ανέφεραν τις ώρες κατά τις οποίες συνήθιζαν να τρώνε γεύματα και σνακ ή να καταναλώνουν ροφήματα. Με βάση αυτές τις πληροφορίες, οι επιστήμονες υπολόγισαν το μεγαλύτερο διάστημα χωρίς πρόσληψη τροφής σ’ ένα 24ωρο. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε 4 ομάδες. Όσοι είχαν τα μικρότερα διαστήματα νηστείας έμεναν χωρίς φαγητό για περίπου 6 έως 11,5 ώρες, ενώ στην ομάδα με τα μεγαλύτερα διαστήματα η αποχή έφθανε τις 14 έως 24 ώρες. Στη συνέχεια, οι ερευνητές παρακολούθησαν για διάστημα έως και 15 ετών την εμφάνιση 60 διαφορετικών χρόνιων παθήσεων, αξιοποιώντας ιατρικές εξετάσεις, ιστορικό υγείας, φαρμακευτική αγωγή και εθνικά μητρώα ασθενών. Το αποτέλεσμα ήταν σαφές: Όσοι έμεναν χωρίς φαγητό για 14-24 ώρες παρουσίαζαν ταχύτερη αύξηση του αριθμού των χρόνιων νοσημάτων.
Η συσχέτιση αφορούσε κυρίως σε καρδιαγγειακές παθήσεις, όπως η καρδιακή ανεπάρκεια και το εγκεφαλικό επεισόδιο, αλλά και νευροψυχιατρικές διαταραχές, μεταξύ των οποίων η κατάθλιψη και η άνοια. Αντίθετα, δεν παρατηρήθηκε αντίστοιχη σχέση με μυοσκελετικές παθήσεις, όπως η αρθρίτιδα και η οστεοπόρωση.
Ισχυρότερη η συσχέτιση μετά τα 78 έτη
Η ηλικία φαίνεται να αποτελεί κρίσιμο παράγοντα. Σε άτομα άνω των 78 ετών, τα μεγαλύτερα διαστήματα νηστείας συνδέθηκαν με ταχύτερη συσσώρευση χρόνιων παθήσεων. Αυτό έχει σημασία καθώς ο ανθρώπινος οργανισμός αλλάζει σημαντικά με το πέρασμα του χρόνου.
Η διαλειμματική νηστεία μπορεί να βοηθήσει τον οργανισμό να μεταβεί από τη χρήση της άμεσα διαθέσιμης γλυκόζης στην αξιοποίηση αποθηκευμένης ενέργειας, όπως το λίπος. Σε νεότερους ενήλικες, ορισμένες μορφές νηστείας έχουν συσχετιστεί με μέτρια απώλεια βάρους και βελτιώσεις σε ορισμένους δείκτες μεταβολικής υγείας. Στους ηλικιωμένους, όμως, η ίδια τακτική ενδέχεται να έχει διαφορετικές συνέπειες.
Λιγότερες ευκαιρίες για θρεπτικά συστατικά και πρωτεΐνη
Με την πάροδο της ηλικίας, το πεπτικό σύστημα γίνεται λιγότερο αποτελεσματικό στην απορρόφηση σημαντικών θρεπτικών συστατικών, όπως η βιταμίνη Β12, το φυλλικό οξύ, το ασβέστιο και ο σίδηρος. Όταν το χρονικό «παράθυρο» μέσα στο οποίο καταναλώνεται τροφή περιορίζεται σημαντικά, οι ηλικιωμένοι δυσκολεύονται περισσότερο να καλύψουν τις διατροφικές τους ανάγκες.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρωτεΐνη. Οι μύες ανταποκρίνονται λιγότερο αποτελεσματικά στην πρόσληψή της όσο μεγαλώνουμε. Η κατανάλωση πρωτεΐνης σε τακτά χρονικά διαστήματα μέσα στην ημέρα συμβάλλει στη διατήρηση της μυϊκής μάζας. Αντίθετα, τα μεγάλα διαστήματα χωρίς γεύματα ενδέχεται να μειώνουν αυτές τις ευκαιρίες. Η απώλεια μυϊκής μάζας στους ηλικιωμένους έχει συνδεθεί με χειρότερη υγεία και μεγαλύτερη ευαλωτότητα απέναντι σε διάφορες παθήσεις.
Ο ρόλος των φαρμάκων
Οι μεγαλύτεροι άνθρωποι είναι, επίσης, πιθανότερο να λαμβάνουν πολλά φάρμακα ταυτόχρονα. Ορισμένα πρέπει να λαμβάνονται μαζί με τροφή ώστε να απορροφώνται σωστά ή να περιορίζονται οι ανεπιθύμητες ενέργειες, ενώ άλλα μπορούν να επηρεάσουν τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα όταν λαμβάνονται με άδειο στομάχι ή πολύ μακριά από τα γεύματα.
Γιατί χρειάζεται προσοχή
Η μελέτη ήταν παρατηρητική, επομένως δε μπορεί να αποδείξει ότι μεγάλα διαστήματα νηστείας προκαλούν ταχύτερη εμφάνιση νοσημάτων. Είναι επίσης πιθανό να συμβαίνει το αντίστροφο: Άνθρωποι με χειρότερη υγεία να τρώνε λιγότερο λόγω μειωμένης όρεξης, προβλημάτων υγείας ή δυσκολιών στην καθημερινότητά τους.
Αξίζει να σημειωθεί ότι όσοι έμεναν περισσότερες ώρες χωρίς φαγητό ήταν, κατά μέσο όρο, μεγαλύτεροι σε ηλικία, κατανάλωναν λιγότερα γεύματα, λιγότερες θερμίδες και πρωτεΐνη, ασκούνταν λιγότερο και είχαν ήδη περισσότερα προβλήματα υγείας κατά την έναρξη της μελέτης. Οι επιστήμονες προσπάθησαν να λάβουν υπόψη αυτούς και πολλούς ακόμη παράγοντες, όπως την ποιότητα της διατροφής, το κάπνισμα, τον ύπνο, το μορφωτικό επίπεδο, τις κοινωνικές σχέσεις και την ευπάθεια.
Δεν υπάρχει μία «σωστή» διάρκεια νηστείας για όλους
Το βασικό μήνυμα της μελέτης είναι ότι δεν υπάρχει ένας ιδανικός αριθμός ωρών που πρέπει να μεσολαβεί μεταξύ των γευμάτων. Αντίθετα, τα ευρήματα υπογραμμίζουν ότι οι συμβουλές γύρω από τη νηστεία και το χρονικά περιορισμένο φαγητό πιθανόν χρειάζεται να προσαρμόζονται στην ηλικία, τη φαρμακευτική αγωγή και τα προβλήματα υγείας κάθε ανθρώπου.
Ένα διατροφικό μοτίβο που μπορεί να προσφέρει μεταβολικά οφέλη σ’ έναν νεότερο ενήλικα ίσως να μην έχει την ίδια σχέση οφέλους – κινδύνου σε έναν άνθρωπο μεγαλύτερης ηλικίας, για τον οποίο η επαρκής πρόσληψη θρεπτικών συστατικών, η διατήρηση της μυϊκής μάζας και η σωματική αυτονομία αποτελούν εξίσου σημαντικούς στόχους για την υγιή γήρανση. πηγή: ygeiamou
