Έχουμε χάσει το 50% της ζωής στους ωκεανούς όμως μπορούμε ακόμα να τους σώσουμε

«Προσωπικά, αγαπώ τους ζεστούς ωκεανούς, όχι τους κρύους» ανέφερε γελώντας και μιλώντας για την ομορφιά του βυθού όταν κάνεις κατάδυση και βλέπεις την ζωή που υπάρχει ακόμα εκεί. “Είναι υπέροχα, είναι μαγικά. Θυμάμαι τόσες πολλές καταδύσεις που έχω κάνει, ή στιγμές που είχα με μεγαλόπτερες φάλαινες, σαλάχια, μέχρι και μικροσκοπικά καλαμάρια και μικρά πλάσματα στα κοράλλια. Είναι ένα υπέροχο μέρος. Όμως όλο και περισσότερο, αυτά τα είδη και μέρη εξαφανίζονται. Έχουμε χάσει το 50% της ζωής στους ωκεανούς όμως μπορούμε ακόμα να τους σώσουμε”.

Έτσι, συνέχισε η άλλη πλευρά αυτού είναι η θλίψη που νιώθει βλέποντας τα μέρη που αγάπησε και γνώρισε να εξαφανίζονται. «Γίνεται ένα μέρος φαντασμάτων κι αυτό είναι πολύ λυπηρό. Οπότε υπάρχουν πολλά μέρη στα οποία δεν επιστρέφω πια επειδή δεν έχει μείνει τίποτα εκεί».

Η Αλεξάνδρα Κουστώ είναι συνιδρύτρια του οργανισμού Oceana, συμμετέχει και σε άλλες ΜΚΟ προσπαθώντας να συμβάλει στην διάσωση των ωκεανών.

Ερωτηθείσα εάν για την υποβάθμιση των ωκεανών πρέπει να κατηγορήσουμε μόνο την κλιματική αλλαγή ή και τον ανθρώπινο παράγοντα, η κ. Κουστώ απάντησε και τα δύο, σημειώνοντας ότι η κλιματική αλλαγή είναι απότοκο της ανθρώπινης δράσης. Όμως, συνέχισε, συμβαίνουν πολλές αλλαγές λόγω της κλιματικής αλλαγής: τα ψάρια μεταναστεύουν, οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν κι αυτό θέτει τα οικοσυστήματα και τα πλάσματα που ζουν σε αυτά τα μέρη υπό πίεση. Υπάρχουν όμως κι όλα τ’ άλλα, συνέχισε, όπως η αλιεία με μηχανότρατα βυθού που είναι καταστροφική για τα ωκεάνια οικοσυστήματα. Υπάρχει η υπεραλίευση, η ρύπανση, η ρύπανση από πλαστικά και η λίστα συνεχίζεται, συμπλήρωσε.

Νομοθεσίες και εφαρμογή

Στην παρατήρηση ότι για δεκαετίες συζητούμε για την κλιματική αλλαγή και τις επιπτώσεις, έχουν θεσπιστεί νομοθεσίες, συμφωνίες και πλαίσια, αλλά ακόμα συζητούμε, η Αλεξάνδρα Κουστώ συμφώνησε ότι αυτό αποτελεί ένα σημαντικό ζήτημα: γίνεται η επιστημονική μελέτη, προτείνουν πολιτικές και νομοθεσίες και μετά γίνονται ατελείωτες συζητήσεις και «τα πράγματα νερώνονται». Η εφαρμογή και η παρακολούθηση της εφαρμογής των πολιτικών, είναι ένα ζήτημα δύσκολο σημείωσε.

Ο διευθυντής της Oceana που ήταν παρών στην συνέντευξη υπενθύμισε ότι υπάρχει η νομοθεσία σε επίπεδο ΕΕ, η οποία πρέπει να εφαρμοστεί σε εθνικό επίπεδο και σημείωσε την Οδηγία για τα Πτηνά και τους Οικότοπους, την Οδηγία-Πλαίσιο για τη Θαλάσσια Στρατηγική, τον Κανονισμό για την Αποκατάσταση της Φύσης, τον επερχόμενο Νόμο για τους Ωκεανούς και την Κοινή Αλιευτική Πολιτική. Αλλά αυτή τη στιγμή, δεν εφαρμόζονται με τον τρόπο που θα έπρεπε συνολικά, σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, σημείωσε ο ίδιος λέγοντας ότι αυτό που απαιτείται είναι η πολιτική βούληση.

Η Αλεξάνδρα Κουστώ ανέφερε επίσης ότι υπάρχουν σήμερα πολλές πληροφορίες που η επιστήμη των ωκεανών και οι σχετικοί επιστήμονες παράγουν σημειώνοντας και το Global Fishing Watch που παρακολουθεί τα πλοία από δορυφόρους. Η ίδια θεωρεί ότι χρειαζόμαστε λίγη περισσότερη επιστήμη σχετικά με το τι είναι δυνατόν να ανακτήσουμε από την ζωή στους ωκεανούς. «Επειδή μεγάλο μέρος της επιστήμης αφορά το τι χάνουμε, νομίζω ότι είναι ενδιαφέρον να βρούμε πώς θα μπορούσαμε να τα επαναφέρουμε. Εκεί όπου εστιάζεις την προσοχή σου είναι εκεί που καταλήγεις, οπότε όταν μιλάμε για όλα όσα χάνουμε, για την καταστροφή, το χάος, τις μάχες και τις συγκρούσεις… αυτό καταλήγουμε να κάνουμε».

Να εστιάσουμε, είπε, στο τι θα μπορούσαμε να ανακτήσουμε κι έφερε ως παράδειγμα ένα άρθρο-ορόσημο – όπως είπε – πριν μερικά χρόνια με τίτλο «Ανοικοδόμηση της Θαλάσσιας Ζωής» (Rebuilding Marine Life), το οποίο είχε μεγάλη επιρροή. «Νομίζω ότι η επιστήμη και η έκφραση γύρω από αυτήν είναι εν μέρει αυτό που κάνει τους ανθρώπους να αποσυνδέονται από το πρόβλημα, επειδή είναι καταθλιπτικό και μας κάνει να νιώθουμε απελπισμένοι. (Λέμε) ξέρετε, οι πολιτικοί δεν κάνουν αυτό που θα έπρεπε, οι ωκεανοί πεθαίνουν, το κλίμα αλλάζει… νιώθεις ότι πνίγεσαι. Οπότε νομίζω ότι αν στραφούμε – και η Oceana κάνει πολύ καλή δουλειά σε αυτό – στο τι είναι εφικτό, τι  θα μπορούσαμε να επαναφέρουμε, ποιο είναι το μέλλον που θα μπορούσαμε να έχουμε και πώς θα φτάσουμε εκεί, αυτό είναι πραγματικά σημαντικό».

Το χρειαζόμαστε αυτό, συμπλήρωσε για να εμπλακούν και διάφοροι ενδιαφερόμενοι (stakeholders) ώστε να κάνουν πραγματικότητα αυτό το μελλοντικό όραμα.

Υπογραμμίζοντας την σημασία των Θαλάσσιων Προστατευόμενων Περιοχών (MPAs) η Αλεξάνδρα Κουστώ δήλωσε τρομοκρατημένη ως Γαλλίδα, που στη Γαλλία, αλλά και σε άλλες, χώρες, ψαρεύουν με μηχανότρατες σε τέτοιες περιοχές, που υποτίθεται ότι είναι προστατευόμενες και κανείς δεν το σταματά αυτό. Στην ερώτηση γιατί γίνεται αυτό απάντησε «επειδή νομίζω ότι τα βιομηχανικά, βραχυπρόθεσμα συμφέροντα της αλιείας είναι πολύ ισχυρά, με πολλούς πόρους και πειστικά. Ακόμη και πολιτικοί που θέλουν να θεωρούνται ‘ήρωες των ωκεανών’, όπως ο Μακρόν (ΣΣ: ο Γάλλος Πρόεδρος), απλά… Θύμωσα πολύ μαζί του».

Η Αλεξάνδρα Κουστώ είπε ότι μίλησε εκτενώς στα ΜΜΕ μέσω της Oceana για το πώς οι Γάλλοι δεν εφαρμόζουν αυτά που λένε ότι θέλουν να κάνουν.  «Ο κύκλος είναι: προχωράς με την επιστήμη, κάνεις την έρευνα, πας σε αποστολές, συγκεντρώνεις το υλικό, φτιάχνεις τα επιχειρήματα, παλεύεις για την πολιτική, και μετά δεν γίνεται τίποτα. Και τώρα έχεις ανθρώπους να λένε: ‘Λοιπόν, αυτό δεν δούλεψε. Ας το ξεφορτωθούμε και ας αρχίσουμε από την αρχή’. Μα δεν εφαρμόσατε αυτό που είχαμε! Περάσαμε 10 χρόνια να το χτίζουμε, δεν το εφαρμόσατε, και τώρα απλά θέλετε να το καταργήσετε». Αυτό, εξήγησε, λένε τώρα για την Κοινή Αλιευτική Πολιτική.

Μεσόγειος

Σε σχέση με την Μεσόγειο Θάλασσα που δέχεται μεγάλη πίεση από την κλιματική αλλαγή, η κ. Κουστώ είπε ότι ο καλύτερος τρόπος για να υπάρχει κλιματική ανθεκτικότητα είναι να έχεις ένα άφθονο θαλάσσιο οικοσύστημα. Όσο περισσότερα ψάρια, όσο περισσότερα κοράλλια, τόσο μεγαλύτερη αντίσταση θα υπάρχει στην πίεση της κλιματικής αλλαγής πρόσθεσε. «Αν έχεις ένα πολύ υποβαθμισμένο, άρρωστο οικοσύστημα και μετά του προσθέσεις το κλιματικό στρες, θα πεθάνει. Έτσι, όσο περισσότερη ζωή έχουμε, τόσο περισσότερη αντίσταση θα έχουμε απέναντι στην κλιματική αλλαγή». Αυτό που η Κύπρος μπορεί να κάνει είπε η κ. Κουστώ, είναι να βοηθήσει να διασφαλιστεί η αφθονία στη θάλασσα, να υποστηρίξει τους παράκτιους ψαράδες μικρής κλίμακας, να σταματήσει τις καταστροφικές αλιευτικές πρακτικές και να διασφαλίσει ότι ο ωκεανός από τον οποίο εξαρτάται η Κύπρος (για τη γαλάζια οικονομία, τον τουρισμό, την αλιεία και τον πολιτισμό) προστατεύεται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

Μήνυμα προς τους νέους

Το μήνυμα τη εγγονής Κουστώ προς τις νέες γενιές είναι να θυμούνται πως «ό,τι συμβαίνει κάτω από την επιφάνεια του ωκεανού συνδέεται άμεσα με το φαγητό που τρώμε, τα μέρη που απολαμβάνουμε, τα αθλήματα, την ιστιοπλοΐα, την παραλία. Το καθετί που είναι διασκεδαστικό και όμορφο στη θάλασσα εξαρτάται από το αν η ζωή κάτω από την επιφάνεια είναι ζωντανή. Κανείς δεν θέλει να φάει φαγητό από έναν νεκρό ωκεανό, να κάνει ιστιοπλοΐα σε έναν νεκρό ωκεανό. Έτσι, αν θέλουμε να προστατεύσουμε τα πράγματα που αγαπάμε, πρέπει να δείξουμε έμπρακτο ενδιαφέρον για την επιβίωσή τους».

Έχουμε χάσει περίπου το 50% της ζωής στον ωκεανό, οπότε είναι μισοπεθαμένος ή μισοζώντανος, ανάλογα με το πώς θέλεις να το δεις, επεσήμανε. Χάνουμε περίπου το 1% αυτού του γαλάζιου φυσικού κεφαλαίου ετησίως πρόσθεσε. «Θα φτάσουμε σε κρίσιμα σημεία (tipping points) από τα οποία θα είναι δύσκολο να επιστρέψουμε. Ο ωκεανός είναι ακόμα ανθεκτικός, είναι ακόμα ικανός να αναγεννηθεί. Αν ξεπεράσουμε το όριο, αυτή η ικανότητα αναγέννησης θα χαθεί. Αυτό είναι το παράθυρο ευκαιρίας μας».

Πρέπει να είμαστε αισιόδοξοι και να πιστεύουμε ότι αν πιέσουμε τους πολιτικούς και τους αναγκάσουμε να μας ακούσουν, ίσως κάνουν το σωστό, ανέφερε η κ. Κουστώ. «Αν κανείς δεν ενδιαφέρεται, θα συνεχίσουν να κάνουν ό,τι θέλουν. Γι’ αυτό είναι ζωτικής σημασίας να λέμε αυτές τις ιστορίες με τρόπο που να δίνει δύναμη στον κόσμο, να του δείχνει ότι μπορούμε ακόμα να επαναφέρουμε έναν άφθονο ωκεανό. Δεν είναι πολύ αργά».

Αν πάρουμε αυτό το όριο του 50% στο οποίο βρισκόμαστε – το οποίο επιβεβαιώνουν κορυφαίοι επιστήμονες όπως ο Καθηγητής Carlos Duarte – έχουμε δύο επιλογές, είπε. «Είτε συνεχίζουμε να χάνουμε λίγο-λίγο και πάμε προς έναν νεκρό ωκεανό, είτε αρχίζουμε να ανοικοδομούμε σταδιακά και χτίζουμε έναν καλύτερο ωκεανό. Βρισκόμαστε σε ένα σταυροδρόμι. Και πιστεύω ότι η έλλειψη πολιτικής βούλησης, σε συνδυασμό με την αδιαφορία των νέων, θα μας οδηγήσει στην καταστροφή».

Οι εικόνες με τις μηχανότρατες και τα νεκρά ψάρια μπορούν να χρησιμοποιηθούν, σημείωσε, αλλά και να ενημερώνονται τα παιδιά στα σχολεία για τον «περιβαλλοντικό και ωκεάνιο γραμματισμό», βοηθά στο να αντιμετωπίσεις το πρόβλημα στη ρίζα και να προβάλεις σωστή πληροφόρηση.

Πηγή: ΚΥΠΕ