9ο Συνέδριο για τη Μείωση της Βλάβης από το Κάπνισμα:
Πώς μπορούν οι πολιτικές για τον έλεγχο του καπνίσματος να προστατεύουν αποτελεσματικά τους νέους και, ταυτόχρονα, να συμβάλλουν στη μείωση των κινδύνων για τους ενήλικες που συνεχίζουν να καπνίζουν; Και πώς μπορούν τα επιστημονικά δεδομένα να αξιοποιούνται στη λήψη αποφάσεων με ουσιαστικό αποτέλεσμα για τη δημόσια υγεία;
Τα ερωτήματα αυτά βρέθηκαν στο επίκεντρο του 9ου Διεθνούς Συνεδρίου για τη Μείωση της Βλάβης από το Κάπνισμα (9th Summit on Tobacco Harm Reduction: Novel Products, Research & Policy), που διοργάνωσε διαδικτυακά η SCOHRE, με τη συμμετοχή 150 συνέδρων από 43 χώρες.
Κεντρικό συμπέρασμα των συζητήσεων ήταν ότι η πρόληψη και η διακοπή του καπνίσματος παραμένουν θεμελιώδεις προτεραιότητες της δημόσιας υγείας, ενώ η μείωση της βλάβης μπορεί να εξετάζεται ως συμπληρωματική προσέγγιση για τους ενήλικες που συνεχίζουν να καπνίζουν. Παράλληλα, επισημάνθηκε ότι η αξιολόγηση των διαφορετικών προϊόντων νικοτίνης πρέπει να βασίζεται στα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα και στο προφίλ κινδύνου τους, με σαφή αναγνώριση ότι η νικοτίνη είναι εθιστική και ότι τα προϊόντα αυτά δεν είναι ακίνδυνα.
Η προστασία των νέων, το παράνομο εμπόριο, η διαφοροποίηση του κινδύνου και η αξιοποίηση των επιστημονικών δεδομένων στη χάραξη πολιτικών δημόσιας υγείας βρέθηκαν στο επίκεντρο του διεθνούς Συνεδρίου που διοργάνωσε η SCOHRE.
Ο Καθηγητής Ιγνάτιος Οικονομίδης, Πρόεδρος της SCOHRE και της Οργανωτικής Επιτροπής του Συνεδρίου, έθεσε από την έναρξη το πλαίσιο της συζήτησης, τονίζοντας ότι η πρόληψη και η διακοπή του καπνίσματος παραμένουν βασικές προτεραιότητες, ενώ η μείωση της βλάβης θα πρέπει να αξιολογείται στη βάση της επιστημονικής τεκμηρίωσης και με στόχο μετρήσιμα αποτελέσματα για τη δημόσια υγεία.
Νέα δεδομένα και προκλήσεις για την Ευρώπη
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στις πρόσφατες εξελίξεις στην Ευρώπη, σε μια περίοδο κατά την οποία βρίσκονται σε εξέλιξη σημαντικές συζητήσεις για τις πολιτικές που αφορούν τα προϊόντα καπνού και νικοτίνης.
Οι εξελίξεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τόσο στο πλαίσιο της στρατηγικής για τις καρδιαγγειακές παθήσεις όσο και του Ευρωπαϊκού Σχεδίου για την Καταπολέμηση του Καρκίνου, ανέδειξαν ερωτήματα σχετικά με τη συνοχή των ρυθμιστικών προσεγγίσεων και το κατά πόσο οι αποφάσεις πολιτικής θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη ότι διαφορετικά προϊόντα ενδέχεται να παρουσιάζουν διαφορετικό προφίλ κινδύνου.
Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφορούσε και το παράνομο εμπόριο. Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε ο David Bird, περίπου το 11% των τσιγάρων που καταναλώθηκαν στην Ευρώπη το 2025 ήταν παράνομα, με τις εκτιμώμενες απώλειες φορολογικών εσόδων να ανέρχονται σε 22 δισ. ευρώ. Οι εισηγητές επισήμαναν ότι οι φορολογικές και ρυθμιστικές πολιτικές πρέπει να σχεδιάζονται λαμβάνοντας υπόψη και τον κίνδυνο ενίσχυσης των παράνομων αγορών.
Ο Καθηγητής Παναγιώτης Λιαργκόβας επισήμανε ότι η φορολόγηση παραμένει σημαντικό εργαλείο για τις πολιτικές δημόσιας υγείας, αλλά θα πρέπει να σχεδιάζεται σε συνδυασμό με την πολιτική για την αντιμετώπιση του παράνομου εμπορίου. Πρότεινε ως βασικές αρχές τη στάθμιση, τη διαφοροποίηση και την επιβολή, προειδοποιώντας ότι μεγάλες μεταβολές στη σχετική τιμή νόμιμων και παράνομων προϊόντων ενδέχεται να έχουν ανεπιθύμητες συνέπειες. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «Η φορολογική πολιτική και η πολιτική κατά του παράνομου εμπορίου δεν πρέπει να σχεδιάζονται σε ξεχωριστές αίθουσες».
Παρουσιάστηκε επίσης ανάλυση της We Are Innovation για περίπου 82.000 υποβολές στη δημόσια διαβούλευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με το νομοθετικό πλαίσιο για τα προϊόντα καπνού. Σύμφωνα με την ανάλυση της οργάνωσης, το 91% των υποβολών που εξετάστηκαν περιλάμβανε τουλάχιστον μία σοβαρή ένσταση ως προς την υπό εξέταση κατεύθυνση, ενώ επισημάνθηκε ότι ορισμένες υποβολές ζητούσαν αυστηρότερες ρυθμίσεις.
Το κόστος του καπνίσματος και η σημασία της πρόληψης
Στο Συνέδριο αναδείχθηκε επίσης η ευρύτερη οικονομική διάσταση του καπνίσματος. Οι επιπτώσεις του, όπως επισημάνθηκε, δεν περιορίζονται στην υγεία, αλλά επηρεάζουν την παραγωγικότητα, τις δημόσιες δαπάνες και την οικονομική ανάπτυξη. Στο πλαίσιο αυτό, η πρόληψη πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μακροπρόθεσμη επένδυση στη δημόσια υγεία.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στη σημασία της εμπιστοσύνης και της επικοινωνίας του κινδύνου. Στην καταληκτική ομιλία του Συνεδρίου, ο Peter M. Sandman επισήμανε ότι τα επιστημονικά δεδομένα από μόνα τους δεν αρκούν για να αλλάξουν παγιωμένες αντιλήψεις. Η διαφάνεια, η αναγνώριση των υφιστάμενων ανησυχιών και αβεβαιοτήτων, η εξωτερική εποπτεία και η προσβασιμότητα των δεδομένων αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης.
Με την ολοκλήρωση του Συνεδρίου, το βασικό μήνυμα που αναδείχθηκε ήταν σαφές: η δημόσια πολιτική πρέπει να βασίζεται στα επιστημονικά δεδομένα, να λαμβάνει υπόψη τις διαφορές ως προς τον κίνδυνο, να αναγνωρίζει τις υφιστάμενες αβεβαιότητες και να προσαρμόζεται καθώς προκύπτουν νέα στοιχεία. Στόχος παραμένει η προστασία των νέων, η μείωση της επιβάρυνσης από το κάπνισμα και η επίτευξη καλύτερων αποτελεσμάτων για τη δημόσια υγεία.
Περισσότερες πληροφορίες: www.nosmokesummit.org
