Επενδύσεις σε υποδομές, τεχνολογία και βιώσιμη διαχείριση υδάτινων πόρων και λυμάτων θωρακίζουν το υδατικό μέλλον της Κύπρου απέναντι στη λειψυδρία μέσω του «ΘΑλΕΙΑ2021-2027»
Με συνολικό προϋπολογισμό που ξεπερνά τα €230 εκατ. και συγχρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του Προγράμματος Πολιτικής Συνοχής «ΘΑλΕΙΑ2021-2027», η Κύπρος υλοποιεί ένα εκτεταμένο επενδυτικό πλάνο έργων που ενισχύουν τη βιώσιμη διαχείριση των υδάτινων πόρων και την υδατική της ανθεκτικότητα. Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης πίεσης στους φυσικούς πόρους, η αντιμετώπιση της λειψυδρίας και η διαχείριση του νερού και των λυμάτων αναδεικνύονται σε ζητήματα υψίστης εθνικής σημασίας, με άμεσες επιπτώσεις τόσο στην αναπτυξιακή πορεία όσο και στην ποιότητα ζωής των πολιτών.
Τα έργα καλύπτουν ολόκληρο το φάσμα της σύγχρονης υδατικής διαχείρισης, περιλαμβάνοντας την κατασκευή νέων δεξαμενών και αγωγών μεταφοράς πόσιμου νερού, την αντικατάσταση πεπαλαιωμένων δικτύων, καθώς και την αξιοποίηση «έξυπνων» τεχνολογιών για τον εντοπισμό και τη μείωση απωλειών. Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην ανάπτυξη σύγχρονων αποχετευτικών υποδομών και στην αξιοποίηση του επεξεργασμένου νερού. Τα έργα υλοποιούνται με τη συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του κρατικού προϋπολογισμού και των Επαρχιακών Οργανισμών Αυτοδιοίκησης, συνθέτοντας ένα ολοκληρωμένο και στρατηγικά σχεδιασμένο πλαίσιο βιώσιμης διαχείρισης των υδάτινων πόρων της χώρας.
Στο επίκεντρο του σχεδιασμού βρίσκονται τα ακόλουθα επτά μεγαλύτερα έργα:
Μεταφορά ποσίμου νερού στο Ύψωμα Κοκκινόκρεμμος
Πρόκειται για έργο συνολικού προϋπολογισμού €31 εκ., το οποίο αφορά στη μεταφορά νερού από τη Μονάδα Αφαλάτωσης Δεκέλειας στο Ύψωμα Κοκκινόκρεμμος και αποσκοπεί στην ικανοποίηση των υδρευτικών αναγκών και στη βελτίωση της αξιοπιστίας του συστήματος παροχής πόσιμου νερού στις περιοχές της ελεύθερης επαρχίας Αμμοχώστου (Δήμος Παραλιμνίου-Δερύνειας και Δήμος Αγίας Νάπας), καθώς και στις Κοινότητες Ξυλοφάγου και Ορμήδειας της Επαρχίας Λάρνακας. Περιλαμβάνει την κατασκευή πέντε δεξαμενών αποθήκευσης νερού συνολικής χωρητικότητας 35.000 κ.μ., ενός νέου αντλιοστασίου στην Δεκέλεια και 25 χλμ. αγωγών μεταφοράς νερού. Με την ολοκλήρωση του το 2028, αναμένεται να δημιουργηθεί εναλλακτική πηγή υδροδότησης, παρέχοντας δυνατότητα αποθήκευσης νερού για 48 ώρες στις περιόδους τουριστικής αιχμής.
Υδατικό έργο Βασιλικού στην επαρχία Λευκωσίας (Φάση ‘Α)
Με συνολικό προϋπολογισμό €46 εκ., το έργο αποσκοπεί στην ικανοποίηση της αυξανόμενης ζήτησης για πόσιμο νερό στην επαρχία Λευκωσίας, μέσω της μεταφοράς νερού από τη Μονάδα Αφαλάτωσης Βασιλικού στις δημαρχούμενες περιοχές της Λευκωσίας, καθώς και στις περιαστικές κοινότητες Κοτσιάτη, Μαργί και Αναλυόντα. Περιλαμβάνει την κατασκευή τεσσάρων δεξαμενών αποθήκευσης νερού συνολικής χωρητικότητας 21.300 κ.μ., τριών αντλιοστασίων και 65 χλμ. αγωγών μεταφοράς νερού, αναμένεται να ολοκληρωθεί στα τέλη του 2028 και θα αποτελέσει την τρίτη ανεξάρτητη πηγή υδροδότησης της επαρχίας Λευκωσίας.
Φράγμα ανακυκλωμένου νερού στην Τερσεφάνου
Το έργο, συνολικού προϋπολογισμού €25 εκ., αφορά στην κατασκευή φράγματος αποθήκευσης νερού στην περιοχή Τερσεφάνου, χωρητικότητας 4.000.000 κ.μ., και στην τοποθέτηση αγωγού μεταφοράς νερού, ο οποίος θα συνδέει το φράγμα με τον Σταθμό Επεξεργασίας Λυμάτων (ΣΕΛ) Λάρνακας. Στόχος του έργου είναι η αποδοτικότερη αξιοποίηση του επεξεργασμένου νερού που παράγεται στον ΣΕΛ Λάρνακας, ώστε να αποθηκεύεται το περίσσευμά του κατά τη χειμερινή περίοδο, όταν η παραγωγή υπερβαίνει τη ζήτηση. Παράλληλα, συμβάλλει στη χρήση του επεξεργασμένου νερού για σκοπούς εμπλουτισμού των υπόγειων υδροφορέων, αλλά και για τροφοδοσία του δικτύου άρδευσης των περιοχών ανατολικά της Λάρνακας. Η ολοκλήρωση του έργου αναμένεται το πρώτο τρίμηνο του 2027.
Αποχετευτικό Σύστημα Λάρνακας (Γ’ Φάση)
Η Γ’ Φάση του Αποχετευτικού Συστήματος Λάρνακας αφορά στην κατασκευή δικτύων συλλογής αστικών λυμάτων και αντλιοστασίων στους οικισμούς Δρομολαξιά – Μενεού, Κίτι και Περβόλια και τη μεταφορά τους στον υφιστάμενο Σταθμό Επεξεργασίας Λυμάτων Λάρνακας. Το έργο περιλαμβάνεται στις υποχρεώσεις συμμόρφωσης της Κυπριακής Δημοκρατίας με την Ευρωπαϊκή Οδηγία για την Επεξεργασία των Αστικών Λυμάτων.
Το συνολικό μήκος των αγωγών του έργου είναι περίπου 160 χλμ. Ο προϋπολογισμός του έργου είναι €84 εκ., με τις κατασκευαστικές εργασίες να βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη, με αναμενόμενη ολοκλήρωση τέλος του 2027. Αναμένεται να επιφέρει σημαντικά οφέλη στην περιοχή, καθώς η διαχείριση των λυμάτων θα γίνεται με ορθολογικό και βιώσιμο τρόπο και δεν θα υφίσταται ο κίνδυνος ρύπανσης του υπεδάφους και των υπόγειων υδάτων από τη χρήση των σηπτικών/απορροφητικών δεξαμενών, ενώ παράλληλα θα συμβάλει και στην προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων της περιοχής από πιθανή ρύπανση από τα αστικά λύματα.
Συστήματα διαχείρισης υδάτων σε Πάφο και Λευκωσία
Τα δύο έργα συνολικού προϋπολογισμού €18 εκ., στοχεύουν στην αξιοποίηση των τεχνολογιών πληροφορίας και επικοινωνιών για τη δημιουργία ολοκληρωμένων συστημάτων διαχείρισης υδάτινων πόρων στους Επαρχιακούς Οργανισμούς Αυτοδιοίκησης (ΕΟΑ) Πάφου και Λευκωσίας αντίστοιχα.
Τα έργα αφορούν στην προμήθεια, εγκατάσταση και λειτουργία του απαιτούμενου εξοπλισμού (έξυπνοι υδρομετρητές, μονάδες ελέγχου, εξοπλισμός επικοινωνίας, αισθητήρες κλπ.), και του αναγκαίου λογισμικού. Το έργο της Πάφου ολοκληρώθηκε μέσα στο 2025, ενώ αυτό της Λευκωσίας αναμένεται να ολοκληρωθεί τέλος του 2028. Τα αναμενόμενα οφέλη από την υλοποίησή του περιλαμβάνουν τον εντοπισμό και τη μείωση απωλειών νερού στα υδρευτικά δίκτυα, τη μείωση του διοικητικού κόστους τιμολόγησης της κατανάλωσης , καθώς και τη συνεχή παρακολούθηση του ισοζυγίου νερού και άλλων κρίσιμων παραμέτρων λειτουργίας των δικτύων ύδρευσης (π.χ. ροή, πίεση, ποιότητα νερού).
Αντικατάσταση αγωγών στη Λεμεσό
Το έργο αφορά στην αντικατάσταση μέρους του υδρευτικού δικτύου του ΕΟΑ Λεμεσού, που βρίσκεται εντός του αστικού κέντρου της πόλης, το οποίο παρουσιάζει σημαντικά ποσοστά απωλειών νερού, καθώς το εν λόγω δίκτυο είναι πεπαλαιωμένο.
Οι κύριες εργασίες περιλαμβάνουν την τοποθέτηση νέων αγωγών ύδρευσης, καθώς και όλες τις σχετικές κατασκευαστικές παρεμβάσεις (π.χ. εκσκαφές, επιχώσεις και αποκατάσταση επιφανειών/πεζοδρομίων). Ο προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται σε €7,5 εκ. και αναμένεται να ολοκληρωθεί το τρίτο τρίμηνο του 2028.
Τα αναμενόμενα οφέλη περιλαμβάνουν τη μείωση των απωλειών νερού, καθώς και τη μείωση των διακοπών παροχής νερού για επιδιόρθωση των βλαβών, και επακόλουθα τη μείωση του κόστους διαχείρισης του δικτύου και τη βελτίωση της ποιότητας και της απρόσκοπτης παροχής νερού στους καταναλωτές.
Μείωση απωλειών στα δίκτυα ύδρευσης των ΕΟΑ
Στο πλαίσιο των έκτακτων μέτρων που αποφασίστηκαν από το Υπουργικό Συμβούλιο τον Μάρτιο του 2025 για αντιμετώπιση της λειψυδρίας, περιλαμβάνεται η υλοποίηση έργων μείωσης απωλειών στα δίκτυα ύδρευσης των πέντε ΕΟΑ. Πρόκειται για πέντε έργα συνολικού προϋπολογισμού €11 εκ., τα οποία αφορούν κυρίως την αντικατάσταση πεπαλαιωμένων αγωγών ύδρευσης των πέντε ΕΟΑ, καθώς και την προμήθεια και εγκατάσταση εξοπλισμού για εντοπισμό και επιδιόρθωση των βλαβών, με ορίζοντα υλοποίησης το τέλος του 2027.
