Η αύξηση των επιτοκίων φέρνει ξανά στο προσκήνιο το κόστος εξυπηρέτησης των δανείων, με τους δανειολήπτες να αναζητούν απαντήσεις για το πότε και κατά πόσο θα επηρεαστεί η μηνιαία τους δόση. Η επίπτωση, ωστόσο, δεν είναι ίδια για όλους, καθώς εξαρτάται από τον τύπο του επιτοκίου, τον δείκτη αναφοράς, το υπόλοιπο του δανείου και τη διάρκεια που απομένει μέχρι την αποπληρωμή του.
Ποιοι επηρεάζονται περισσότερο; Πότε μεταφέρεται η αύξηση στη δόση; Πόσο μπορεί να αυξηθεί η μηνιαία επιβάρυνση και τι επιλογές έχουν όσοι δυσκολεύονται να ανταποκριθούν; Ακολουθούνβασικές απαντήσεις, με πρακτικά παραδείγματα.
Γιατί αυξάνει τα επιτόκια η ΕΚΤ;
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προχωρά σε σύσφιξη της νομισματικής της πολιτικής για να συγκρατήσει τον πληθωρισμό και να διασφαλίσει τη σταθερότητα των τιμών στην Ευρωζώνη.
Θα αυξηθεί αμέσως η δόση του δανείου μου;
Όχι αμέσως. Η προσαρμογή γίνεται κατά την επόμενη ημερομηνία αναθεώρησης του επιτοκίου του δανείου (π.χ. στην περίπτωση των επιτοκίων της ΕΚΤ στη δόση δανείου που εμπίπτει στην περίοδο έναρξης ισχύος ή ανά 3, 6 ή 12 μήνες, ανάλογα με τον δείκτη αναφοράς, όπως το Euribor ή τα βασικά επιτόκια τραπεζών). Η απάντηση για το ποια δάνεια επηρεάζονται και πόσο από την αύξηση επιτοκίων, βρίσκεται στη δανειακή σύμβαση των δανειοληπτών. Οι τρεις βασικές κατηγορίες δανείων με κυμαινόμενο επιτόκιο είναι με Α. Euribor, Β. Επιτόκιο ΕΚΤ και Γ. Βασικό επιτόκιο τράπεζας.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αύξησε τα επιτόκια
Πόσο μπορεί να αυξηθεί μια δόση;
Αυτό εξαρτάται από το υπόλοιπο και τα χρόνια που απομένουν. Ενδεικτικά, μια αύξηση επιτοκίου κατά 0,25% σε δάνειο €100.000 με εναπομείνασα διάρκεια 15-20 έτη επιβαρύνει τη μηνιαία δόση κατά περίπου €12 με €15. Στην περίπτωση των μειώσεων εφαρμόζονται αντιστρόφως ανάλογα οι υπολογισμοί για περιορισμό των μηνιαίων δόσεων.
Ποιοι επηρεάζονται περισσότερο;
Όσοι έχουν δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο. Βεβαίως, ο τύπος επιτοκίου (Euribor, επιτόκιο ΕΚΤ ή βασικό επιτόκιο τράπεζας) παίζει τον δικό του -σημαντικό- ρόλο για το πότε και πόσο αυξάνεται ή μειώνεται η δόση ενός δανείου.
Αν κάποιος έχει δάνειο με σταθερό επιτόκιο, επηρεάζεται;
Όχι. Όσο διαρκεί η περίοδος του σταθερού επιτοκίου, η μηνιαία δόση παραμένει ανεπηρέαστη. Σημειώνεται ότι όπως αναφέρει η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου, κατά τα τελευταία χρόνια πολλοί δανειολήπτες στράφηκαν σε σταθερό επιτόκιο για συγκεκριμένες χρονικές περιόδους πχ 3, 5 ή 7 χρόνια. Πέραν των νέων δανείων, δόθηκαν λύσεις σταθερού επιτοκίου για κάποια χρόνια από τις τράπεζες προς τους πελάτες κατά τον προηγούμενο κύκλο αύξηση επιτοκίων (2022-2023).
Μπορεί να υπάρξουν και άλλες αυξήσεις;
Οι αποφάσεις της ΕΚΤ λαμβάνονται με βάση τα εκάστοτε οικονομικά δεδομένα και την πορεία του πληθωρισμού. Κατά συνέπεια δεν μπορεί να εξαχθεί βέβαιο συμπέρασμα για το εάν θα ακολουθήσει νέα αύξηση ή παύση στη σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής.
Τι πρέπει να κάνει ένας δανειολήπτης που δυσκολεύεται;
Να επικοινωνήσει άμεσα με την τράπεζά του πριν δημιουργηθεί καθυστέρηση, ώστε να εξετάσει επιλογές επαναδιαπραγμάτευσης (π.χ. επιμήκυνση διάρκειας, μετατροπή σε σταθερό επιτόκιο για συγκεκριμένη χρονική περίοδο κ.α.).
Παράδειγμα αύξησης μηνιαίας δόσης δανείου με τα σημερινά δεδομένα:
Παράδειγμα Επιβάρυνσης Δόσης Δανείου
Υπόλοιπο δανείου: €100.000
Αρχική μηνιαία δόση: €750
Αρχικό επιτόκιο: 3,50%
Νέο επιτόκιο (+0,25%): 3,75%
Νέα μηνιαία δόση: Περίπου €763
Μηνιαία αύξηση: Πέριξ των €13 μηνιαίως ανάλογα με την εναπομείνασα διάρκεια αποπληρωμής, π.χ. ~15 έτη)
