Νέα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι ακόμη και η σύντομη ψηφιακή αποτοξίνωση μπορεί να βελτιώσει τη συγκέντρωση και τη μνήμη.
Συνεχείς ειδοποιήσεις, μηνύματα, e-mail, αναρτήσεις στις ψηφιακές πλατφόρμες, σύντομα βίντεο. Η χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και συνολικά του διαδικτύου από την οθόνη του υπολογιστή ή πιο απλά από το κινητό τηλέφωνο, έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο επεξεργαζόμαστε την πληροφορία και επικοινωνούμε. Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες η συνεχής έκθεση σε μια ατέρμονη ροή περιεχομένου σχετίζεται με γνωστική επιβάρυνση. Οι επιστήμονες κάνουν λόγο για ένα είδος «ψηφιακής κόπωσης» που επηρεάζει την προσοχή, τη μνήμη και την ικανότητα σκέψης και συγκέντρωσης. Η υπερδιέγερση που προκαλείται από τα social media μοιάζει σαν να εκπαιδεύει τον εγκέφαλο σε γρήγορη, επιφανειακή κατανάλωση πληροφοριών, σε βάρος της ουσιαστικής κατανόησης.
Τι δείχνουν οι έρευνες
Σύμφωνα με έκθεση που δημοσιεύθηκε στο PNAS Nexus ακόμη και μικρής διάρκειας αποχή από τα κοινωνικά δίκτυα μπορεί να έχει αξιοσημείωτα αποτελέσματα. Συμμετέχοντες που περιόρισαν ή διέκοψαν τη χρήση πλατφορμών για λίγες ημέρες ή εβδομάδες παρουσίασαν βελτίωση σε τεστ συγκέντρωσης, μνήμης και επεξεργασίας πληροφοριών.
Όπως αναφέρει η Washington Post, για 14 ημέρες οι συμμετέχοντες χρησιμοποίησαν την εφαρμογή Freedom, για να μπλοκάρουν την πρόσβαση στο διαδίκτυο στα τηλέφωνά τους. Τους επιτρέπονταν μόνο οι κλήσεις και τα γραπτά μηνύματα, μετατρέποντας ουσιαστικά ένα smartphone σε ένα συμβατικό τηλέφωνο άλλης εποχής. Παρατηρήθηκε, ότι ο χρόνος που πέρασαν στο διαδίκτυο μειώθηκε από 314 λεπτά σε 161 λεπτά και μέχρι το τέλος της περιόδου οι συμμετέχοντες παρουσίασαν βελτίωση στη συγκέντρωση, την ψυχική υγεία καθώς και στην ευεξία. Ειδικά για τη διατήρηση της προσοχής, η μέθοδος ανέστρεψε τη φυσιολογική φθορά που φέρνει ο χρόνος, επαναφέροντας τις επιδόσεις των συμμετεχόντων σε επίπεδα που είχαν μια δεκαετία νωρίτερα.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ακόμα και στην περίπτωση των συμμετεχόντων που παραβίασαν τους κανόνες και χρησιμοποίησαν τις ψηφιακές πλατφόρμες για λίγο, τα θετικά αποτελέσματα της διακοπής είχαν αποτέλεσμα, ακόμα και έπειτα από δύο εβδομάδες από τη συμμετοχή τους στην έρευνα. Οι επιστήμονες χαρακτήρισαν τη χρήση του τηλεφώνου «ψυχαναγκαστική και ανόητη», καθώς οι άνθρωποι που το χρησιμοποιούν για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, θα μπορούσαν αντί να δαπανούν ώρες σε αυτά, να κάνουν μια βόλτα, να δουν μια ταινία, να διαβάσουν ένα βιβλίο, να συζητήσουν με κάποιον. Ουσιαστικά η χρήση του δεν επιτρέπει την ενασχόληση με αυτές τις δημιουργικές δραστηριότητες.
Η δύναμη του ψηφιακού διαλείμματος
Η έννοια της «ψηφιακής αποτοξίνωσης» δεν είναι καινούρια, ωστόσο τα νέα δεδομένα ενισχύουν τη σημασία της. Ακόμη και σύντομα διαλείμματα φαίνεται να επιτρέπουν στον εγκέφαλο να επανέλθει σε πιο φυσιολογικούς ρυθμούς λειτουργίας. Όπως αναφέρει το δημοσίευμα, μελέτη του Χάρβαρντ που δημοσιεύθηκε στο JAMA Network Open σε σχεδόν 400 άτομα, διαπίστωσε ότι ακόμη και μια σύντομη διακοπή μπορεί να κάνει τη διαφορά. Έπειτα από μόλις μία εβδομάδα μειωμένης χρήσης smartphone, οι συμμετέχοντες ανέφεραν μείωση στο άγχος (16,1%), την κατάθλιψη (24,8%) και την αϋπνία (14,5%). Κατά τη διάρκεια αυτών των διαλειμμάτων, μειώνεται η ανάγκη για συνεχή εναλλαγή ερεθισμάτων και αυξάνεται η ικανότητα παρατεταμένης συγκέντρωσης. Παράλληλα, οι συμμετέχοντες αναφέρουν χαμηλότερα επίπεδα άγχους και μεγαλύτερη αίσθηση διαύγειας.
Δεν είναι απαραίτητη η αποχή, αρκεί ο έλεγχος
Οι ειδικοί δεν προτείνουν απαραίτητα την πλήρη εγκατάλειψη των social media, αλλά έναν πιο συνειδητό και ελεγχόμενο τρόπο χρήσης. Η απομάκρυνση για συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα, όπως ένα Σαββατοκύριακο χωρίς οθόνες ή ο περιορισμός της καθημερινής χρήσης, μπορεί να προσφέρει σημαντικά οφέλη. Οι επιστήμονες δε δαιμονοποιούν την τεχνολογία, αλλά φιλοδοξούν στην επαναφορά μιας ισορροπίας, τονίζοντας ότι η ανεξέλεγκτη χρήση ψηφιακών πλατφορμών έχει πραγματικές συνέπειες.
Μια μεγάλη διεθνής έρευνα, με περισσότερους από 8.000 συμμετέχοντες σε 23 χώρες, βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε εξέλιξη. Με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο Κάρνεγκι Μέλον στις ΗΠΑ, καλεί τους συμμετέχοντες να περιορίσουν τη χρήση του TikTok, του Instagram, του X και του Facebook σε όχι περισσότερο από πέντε λεπτά ανά εφαρμογή κάθε μέρα για δύο εβδομάδες. Η συγκέντρωση δεδομένων θα συνεχιστεί έως τον Σεπτέμβριο, με τα ευρήματα να αναμένονται στις αρχές του επόμενου έτους. Τα δεδομένα που θα αντληθούν θα ενταχθούν στην ευρύτερη συζήτηση για τον ρόλο της τεχνολογίας στην καθημερινότητά μας, με τη χρήση των social media να παραμένει υψηλή και την ανάγκη για κατανόηση των επιπτώσεών τους να γίνεται ολοένα πιο επιτακτική. Όλα αυτά, τη στιγμή δε που ολοένα περισσότερες χώρες -μεταξύ τους και η Ελλάδα- απαγορεύουν την πρόσβαση στα social media σε ανήλικους κάτω των 15 ετών. πηγή: newmoney.gr
