Έχετε παραλείψει τον πρωινό καφέ και λίγες ώρες αργότερα εμφανίστηκε έντονος πονοκέφαλος; Η απότομη διακοπή της καφεΐνης μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα στέρησης, με τον πονοκέφαλο να είναι ένα από τα συχνότερα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ιδιαίτερα επώδυνο.
Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη με βεβαιότητα τον ακριβή μηχανισμό που προκαλεί τον πονοκέφαλο από στέρηση καφεΐνης. Υπάρχουν, ωστόσο, ορισμένες πιθανές εξηγήσεις, οι οποίες σχετίζονται κυρίως με τα αιμοφόρα αγγεία του εγκεφάλου και τη δράση της αδενοσίνης.
Τι συμβαίνει όταν κόβουμε απότομα την καφεΐνη
Σύμφωνα με τη Διεθνή Ταξινόμηση Διαταραχών Κεφαλαλγίας (ICHD-3), πονοκέφαλος από στέρηση μπορεί να εμφανιστεί όταν κάποιος καταναλώνει περισσότερα από 200 mg καφεΐνης ημερησίως για διάστημα μεγαλύτερο των δύο εβδομάδων και στη συνέχεια διακόψει απότομα την κατανάλωσή της.
Ο πονοκέφαλος συνήθως εμφανίζεται μέσα σε 24 ώρες από την τελευταία πρόσληψη καφεΐνης και υποχωρεί εντός μίας εβδομάδας ή μετά την εκ νέου κατανάλωση καφεΐνης.
Μία από τις επικρατέστερες εξηγήσεις αφορά τα αιμοφόρα αγγεία. Η καφεΐνη προκαλεί αγγειοσύσπαση. Όταν η τακτική κατανάλωσή της σταματήσει απότομα, τα αγγεία διαστέλλονται, αυξάνεται η ροή του αίματος και αυτό μπορεί να συμβάλει στην εμφάνιση του πόνου.
Οι ειδικοί, ωστόσο, τονίζουν ότι αυτό πιθανότατα αποτελεί μόνο ένα μέρος της εξήγησης.
Ο ρόλος της αδενοσίνης
Ένας δεύτερος πιθανός μηχανισμός συνδέεται με την αδενοσίνη, ουσία που δρα στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Η καφεΐνη μπλοκάρει τους υποδοχείς της αδενοσίνης, συμβάλλοντας στην αυξημένη εγρήγορση και στην αγγειοσύσπαση.
Όταν η καφεΐνη διακοπεί, η αδενοσίνη μπορεί πλέον να δράσει στους υποδοχείς της χωρίς το προηγούμενο «φρένο», γεγονός που θεωρείται ότι συμβάλλει στη διαστολή των αγγείων και στον πονοκέφαλο.
Αυτό εξηγεί εν μέρει και το φαινομενικά παράδοξο γεγονός ότι η καφεΐνη μπορεί τόσο να σχετίζεται με πονοκεφάλους όσο και να χρησιμοποιείται για την αντιμετώπισή τους. Μπορεί επίσης να ενισχύσει τη δράση ορισμένων κοινών αναλγητικών.
Πώς μπορεί να αποφευχθεί
Η στέρηση καφεΐνης μπορεί να εμφανιστεί, μεταξύ άλλων, όταν κάποιος αναγκάζεται να διακόψει ξαφνικά τον καφέ λόγω ιατρικής διαδικασίας ή κατά τη διάρκεια νηστείας.
Για όσους επιθυμούν να περιορίσουν ή να σταματήσουν την καφεΐνη, οι ειδικοί συνιστούν σταδιακή και όχι απότομη μείωση. Ειδικοί προτείνουν η ημερήσια πρόσληψη να μειώνεται κατά περίπου 25 έως 50 mg καφεΐνης κάθε φορά, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο ένα τέταρτο έως μισό φλιτζάνι καφέ, ανάλογα με τον τύπο και την παρασκευή του.
Εναλλακτικά, μέρος του καφέ μπορεί να αντικατασταθεί με ροφήματα χαμηλότερης περιεκτικότητας σε καφεΐνη.
