Σημαντικό ρόλο στη διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων (ΜΕΧ) στην Κύπρο συνεχίζει να διαδραματίζει η Themis Portfolio Management Limited, η οποία διαχειρίζεται σήμερα χαρτοφυλάκιο ύψους περίπου €5 δισ., που αφορά γύρω στους 15.000 δανειολήπτες.
Σύμφωνα με πηγές από την Themis, μέχρι σήμερα έχουν επιλυθεί υποθέσεις συνολικής αξίας €2,8 δισ., με το 70% αυτών – περίπου €2 δισ. – να επιτυγχάνεται μέσω συναινετικών ρυθμίσεων, γεγονός που υποδεικνύει, όπως σημειώνεται, τη δυνατότητα εξεύρεσης λύσεων όταν υπάρχει συνεργασία από πλευράς δανειοληπτών. Παράλληλα, δάνεια ύψους €295 εκατ. βρίσκονται ήδη σε καθεστώς ρύθμισης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύνθεση του χαρτοφυλακίου, καθώς το 42% των υποθέσεων αφορά πρώτη κατοικία, αντιστοιχώντας στο 54% της συνολικής αξίας. Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει την έντονη κοινωνική διάσταση του ζητήματος, με την εταιρεία να επισημαίνει ότι η διαχείριση των ΜΕΧ δεν είναι μόνο χρηματοοικονομικό, αλλά και κοινωνικό ζήτημα.
Την ίδια στιγμή, περίπου 5% των περιπτώσεων αφορά δανειολήπτες που εμπίπτουν σε ευάλωτες ομάδες, με αξιοποίηση κρατικών σχεδίων όπως το «Εστία» και το «Ενοίκιο έναντι Δόσης». Ωστόσο, πηγές της Themis επισημαίνουν ότι σε αρκετές περιπτώσεις παρατηρείται καταχρηστική επίκληση της ιδιότητας του «ευάλωτου», χωρίς να πληρούνται τα σχετικά κριτήρια, ενώ δεν λείπουν και περιπτώσεις δανειοληπτών με σημαντική ακίνητη περιουσία.
Παράλληλα, καταγράφεται καθυστέρηση στην ανταπόκριση σημαντικής μερίδας δανειοληπτών, οι οποίοι προσεγγίζουν την εταιρεία σε πολύ προχωρημένο στάδιο, ακόμη και λίγο πριν ή μετά την έναρξη διαδικασιών εκποίησης.
Όπως αναφέρεται, υπάρχουν περιπτώσεις όπου δανειολήπτες, ενώ για χρόνια δεν εξυπηρετούν τα δάνειά τους, τελικά εξασφαλίζουν πόρους για αποπληρωμή όταν οι διαδικασίες φτάνουν στο τελικό στάδιο.
Η Themis αποδίδει μέρος του προβλήματος και στη γενικότερη κουλτούρα που διαμορφώθηκε μετά την κρίση του 2013, με προσδοκίες για «κούρεμα» δανείων, οι οποίες όπως σημειώνεται οδήγησαν σε φαινόμενα στρατηγικής αθέτησης υποχρεώσεων.
Σημαντικές προκλήσεις εντοπίζονται και στο θεσμικό πλαίσιο, με τις καθυστερήσεις στο δικαστικό σύστημα να αποτελούν βασικό εμπόδιο.
Η εκδίκαση υποθέσεων μπορεί να διαρκέσει από 7 έως 10 χρόνια, ενώ η διαδικασία εκποίησης ξεπερνά συχνά τα δύο έτη. Την ίδια ώρα, οι επαναλαμβανόμενες αναστολές εκποιήσεων, αν και στοχεύουν στην προστασία των δανειοληπτών, εκτιμάται ότι λειτουργούν αποτρεπτικά για την εξεύρεση λύσεων.
Όπως υπογραμμίζεται, η αποτελεσματική διαχείριση του ιδιωτικού χρέους αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Οι καθυστερήσεις στην ανάκτηση χρεών αυξάνουν το κόστος κινδύνου για τις τράπεζες και τις εταιρείες διαχείρισης, με τελικό αντίκτυπο στο κόστος δανεισμού για την οικονομία.
Σε αυτό το πλαίσιο, επισημαίνεται η ανάγκη για δομικές αλλαγές που θα επιταχύνουν τις διαδικασίες και θα ενισχύσουν την κουλτούρα συνεργασίας, προειδοποιώντας ότι η διατήρηση των υφιστάμενων στρεβλώσεων ενδέχεται να οδηγήσει σε μεγαλύτερη αβεβαιότητα και υψηλότερο κόστος για συνεπείς δανειολήπτες και φορολογούμενους
